Câu chuyện trong ngày 28-8-2010

Sela (Thera. 78) Xuất Gia Vì Thấy Được Sự Quang Huy Của Của Chánh Pháp

Không phải ai đi tu cũng đều vì chán đời

Ðược sanh trong thời đức Phật hiện tại ở Anguttaràpa, trong một gia đình Bà-la-môn, tại một làng Bà-la-môn ở Apana, ngài được đặt tên là Sela. Khi đến tuổi trưởng thành, ngài sống ở đXấy, rất giỏi về ba tập Vệ-đà và về nghệ thuật Bà-la-môn, dạy các Mantrà (thần chú) cho ba trăm thanh niên Bà-la-môn. Trong khi ấy Thế Tôn rời Sàvatthi, đang du hành ở Anguttaràpa với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỷ-kheo. Biết được tám tánh thuần thục của Sela và các đệ tử của ngài, đức Phật dừng lại tại một khu rừng. Rồi ẩn sĩ Keniya, sau khi mời bậc Ðạo Sư với chúng Tỷ-kheo dùng cơm vào ngày sau, đang sửa soạn rất nhiều món đồ ăn. Rồi Sela với ba trăm đệ tử đến thăm am thất và hỏi có phải Keniya đang sửa soạn để đón mừng vị Ðại thần của vua. Khi Keniya trả lời là sửa soạn thức ăn để mời đức Phật, Sela cảm thấy hết sức xúc cảm với chữ đức Phật, đi đến gặp ngay đức Phật với các thanh niên đệ tử của mình. Sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm, ngài chiêm ngưỡng các tướng tốt đức Phật và nghĩ rằng: 'Một vị có những tướng tốt như vậy, một là sẽ thành vị Chuyển luân Thánh vương, hai là sẽ thành Phật'. Một vị Phật khi nghe tán thán về mình sẽ lộ rõ chân tướng Phật của mình. Còn nếu chưa thành Phật, khi nghe tán thán về đức Phật sẽ cảm thấy khó chịu và bất mãn. Ngài quyết định nói lên lời tán thán đức Phật như sau:

818. Thân trọn đủ, chói sáng,

Khéo sanh và đẹp đẽ,

Thế Tôn sắc vàng chói,

Răng trơn láng, tinh cần.

819. Ðối với người khéo sanh,

Những tướng tốt trang trọng,

Ðều có trên thân Ngài,

Tất cả Ðại nhân tướng.

820. Mắt sáng, mặt tràn đầy,

Cân đối, thẳng, hoàn mỹ,

Giữa chúng Sa-môn Tăng,

Ngài chói như mặt trời.

821. Vị Tỷ-kheo đẹp mắt,

Da sáng như vàng chói,

Với hạnh Sa-môn Ngài,

Cần gì sắc tối thượng.

822. Ngài xứng bậc Ðại vương,

Chuyển luân, xa luân chủ,

Chiến thắng khắp bốn phương,

Bậc chúa tể Diêm phù.

823. Vương tộc, hào phú vương,

Là chư hầu của Ngài,

Là vua giữa các vua,

Là giáo chủ loài Người,

Hãy trị vì quốc độ,

Tôn giả Gotama!

Thế Tôn vâng theo ý muốn của Sela, trả lời:

824. Sela, Ta là vua!

Bậc Pháp vương, Vô thượng,

Ta chuyển bánh xe pháp,

Bánh xe chưa từng chuyển.

Phạm chí Sela nói:

825. Ngài tự nhận giác ngộ.

Bậc Pháp vương, Vô thượng,

Ta chuyển bánh xe pháp,

Gotama nói vậy.

826. Ai sẽ là tướng quân?

Là đệ tử Tôn giả?

Ai theo giữ truyền thống,

Xứng đáng bậc Ðạo Sư?

Sau Ngài ai sẽ chuyển,

Pháp luân Ngài đã chuyển?

Tôn giả Sàriputta đang ngồi bên phải Thế Tôn, đầu chói sáng đẹp đẽ như một đống vàng. Thế Tôn chỉ Sàriputta và nói:

827. Thế Tôn: Này Sela,

Ta chuyển bánh xe pháp,

Bánh xe pháp vô thượng,

Chính Sàriputta,

Chuyển bánh xe Chánh pháp,

Thừa tự Như Lai vị.

828. Cần biết, Ta đã biết,

Cần tu, Ta đã tu,

Cần đoạn, Ta đã đoạn,

Do vậy, Ta là Phật,

Hỡi này Bà-la-môn.

829. Còn gì nghi ở Ta,

Hãy gác bỏ một bên,

Hãy giải thoát khỏi chúng.,

Hỡi này Bà-la-môn.

830. Thấy được bậc Chánh Giác,

Thật thiên nan vạn nan,

Bậc Chánh Giác ra đời,

Thật thiên nan vạn nan,

Ta là bậc Chánh Giác,

Bậc Y vương Vô thượng,

Hỡi này Bà-la-môn.

831. Là Phạm thiên khó sánh,

Nhiếp phục các Ma quân,

Hàng phục mọi đối nghịch,

Ta hân hoan không sợ.

Bà-la-môn Sela hoàn toàn tin tưởng vào Thế Tôn, muốn xuất gia và thưa rằng:

832. Chư Tôn giả hãy nghe!

Như bậc có mắt giảng,

Bậc Y vương Ðại hùng,

Sư rử rống trong rừng!

833. Thấy Phạm thiên vô tỷ,

Nhiếp phục các Ma quân,

Ai lại không tín thành,

Cho đến kẻ hạ tiện.

834. Ai muốn, hãy theo ta,

Không muốn hãy đi ra,

Ở đây ta xuất gia,

Với bậc Tuệ tối thượng.

Các thanh niên Bà-la-môn, vì đã đạt được những điều kiện cần thiết, trả lời:

835. Nếu Tôn giả tín thành,

Giáo pháp bậc Chánh Giác,

Chúng con cũng xuất gia,

Với bậc Tuệ tối thắng!

Sela hoan hỷ thấy các thanh niên Bà-la-môn san sẻ chí nguyện của mình, đưa chúng đến trước mặt Thế Tôn và xin được xuất gia:

836. Ba trăm Phạm chí ấy,

Chấp tay xin được phép,

Chúng con sống Phạm hạnh,

Do Thế Tôn lãnh đạo.

Rồi Thế Tôn, thấy được Sela trong các đời quá khứ, Sela cũng đã dạy cho ba trăm đệ tử này trông các giống phước và nay trong đời cuối cùng, đã tạo được tuệ quán cho mình và cho các đệ tử, thấy rằng chúng đã thuần thục để xuất gia:

837. Thế Tôn đáp: Sela,

Phạm hạnh được khéo giảng,

Thiết thực ngay hiện tại,

Vượt khỏi thời gian tính,

Ở đây sự xuất gia,

Không uổng công, hoang phí,

Với ai không phóng dật,

Tinh tấn chuyên tu học.

Thế Tôn nói: 'Hãy đến, Tỷ-kheo!' Rồi với thần lực của Bổn sư, tất cả đều có y và bình bát, đảnh lễ đức Phật, bắt đầu học thiền quán và chứng quả A-la-hán vào ngày thứ bảy.

Rồi các vị ấy đến đức Phật, nói lên trí giác của mình, và Sela thưa:

838. Kính bạch bậc Pháp nhãn,

Cách đây trước tám ngày,

Chúng con đã đến Ngài,

Xin phát nguyện quy y,

Thế Tôn trong bảy đêm,

Ðã nhiếp phục chúng con,

Ðã chế ngự chúng con,

Trong giáo lý của Ngài.

839. Ngài là bậc Giác giả,

Ngài là bậc Ðạo Sư,

Ngài là bậc Mâu-ni,

Ðã chiến thắng quân ma,

Sau khi đã đoạn trừ,

Vượt qua biển sanh tử,

Ngài giúp quần sanh này,

Cùng vượt qua bể khổ.

840 Sanh y Ngài vượt qua,

Lậu hoặc Ngài nghiền nát,

Ngài là sư tử chúa,

Không chấp, không sợ hãi.

841. Ba trăm Tỷ-kheo này,

Ðồng chấp tay đứng thẳng,

Ôi anh hùng chiến thắng,

Hãy duỗi chân bước tới,

Hãy để các đại nhân,

Ðảnh lễ bậc Ðạo Sư.

(Trưởng Lão Tăng Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 27-8-2010

Calà (Therì. 141) Noi Gương Huynh Trưởng

Thấy sở hành của bậc đại trí mà tự vấn là người khôn ngoan

Trong thời đức Phật hiện tại, nàng sanh ở Magadha, tại làng Nàlaka, con của một nữ Bà-la-môn tên là Surùpasàrì. Khi đến tuổi đặt tên, nàng được gọi là Càlà. Em gái nàng tên là Upacàlà và em nhỏ nhất tên là Sìsùpacàlà và cả ba là em của Tôn giả Sàriputta. Khi ba đứa em nghe người anh xuất gia trở thành vị Tỷ-kheo chúng suy nghĩ: 'Ðây không phải là một giáo pháp thường tình, một sự xuất gia thường tình, vì một người anh như người anh chúng ta đã quyết tâm tu hành theo; ba nàng cũng xuất gia, dầu gia đình than khóc. Với sự tinh tấn, tinh cần, cả ba tu hành, chứng quả A-la-hán và sống an lạc giải thoát.

Rồi Tỷ-kheo-ni Càlà, sau khi đi khất thực, đi vào rừng Andho để nghỉ trưa và tại đấy Ác ma hiện ra để cám dỗ nàng. Trong kinh, có đề cập đến vấn đề này.

Tỷ-kheo-ni Càlà, sau khi đi khất thực ở Sàvatthi, đi vào trong rừng an lạc để nghỉ trưa. Ði vào rừng Andho, nàng ngồi xuống một gốc cây, Ác ma đến để lung lạc nàng và hỏi nàng những câu trong các bài kệ của nàng. Sau khi nàng nói lên những đức hạnh của vị Ðạo Sư, và sức mạnh của Chánh pháp, nàng làm cho Ác ma thấy rõ sự vô ích của mình muốn cám dỗ nàng và Ác ma thất vọng biến mất. Rồi nàng nói lên sự sung sướng phấn khởi của nàng và câu chuyện với Ác ma như sau:

182. Sau khi an trú niệm,

Tỷ-kheo-ni luyện căn,

Thể nhập đạo an tịnh,

An lạc tịnh các hành.

Ác ma:

183. Vì ai, ngươi đầu trọc,

Hiện tướng, Sa-môn ni?

Không theo hệ phái nào,

Sao sống si mê vậy?

Càlà:

184. Các hệ phái ngoại đạo

Nương tựa trên tà kiến,

Họ không hiểu Chánh pháp

Họ không thuần thục pháp.

185. Sanh gia tộc Thích-ca,

Ðức Phật, bậc vô tỷ

Ngài thuyết pháp cho ta,

Vượt qua các tà kiến.

186. Ngài thuyết Tám thánh đạo,

Về khổ, nguyên nhân khổ,

Về vượt qua đau khổ

Và con đường khổ diệt.

187. Ta nghe lời Phật dạy,

Sống vui thích giáo pháp,

Ba minh đã đạt được,

Lời Phật dạy làm xong.

188. Mọi nơi, hỷ duyệt đoạn,

Khỏi si ám tan tành!

Hãy biết vậy, Ác ma!

Người bị hại, Ma vương.

(Trưởng Lão Ni Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 26-8-2010

Vakkali (Thera. 39) Tuy Gần Mà Xa, Tuy Xa Mà Gần.

Nhiều người muốn nhìn thấy Phật nhưng lại không chịu thấy Pháp

Trong thời đức Phật hiện tại, ngài sanh ở Sàvatthi, trong một dòng họ Bà-la-môn và được gọi tên Vakkali. Khi đến tuổi trưởng thành, và học xong ba tập Vệ-đà, trở thành thuần thục trong những thành tích Bà-la-môn, ngài thấy bậc Ðạo Sư, ngài nhìn không chán thân hình tuyệt vời của đức Phật, và ngài đi theo bậc Ðạo Sư. Khi ngài trở về nhà, ngài nghĩ nếu ở lại nhà, ngài sẽ không có dịp luôn luôn thấy được đức Phật. Do vậy, ngài xuất gia, và từ khi ăn uống và tắm rửa, ngài để toàn thì giờ để chiêm ngưỡng đức Phật. Bậc Ðạo Sư, chờ đợi thiền quán của ngài được chín muồi, nên trong một thời gian dài, đức Phật không nói gì. Một hôm đức Phật hỏi: 'Này Vakkali, thân bất tịnh này mà Thầy thấy, đối với Thầy như thế nào? Ai thấy Pháp người ấy tức thấy Ta. Vì rằng thấy Pháp tức là thấy Ta, và thấy ta tức là thấy Pháp'. Nghe lời nói đức Phật, ngài không chiêm ngưỡng thân đức Phật nữa, nhưng ngài chưa bỏ đi xa được. Bậc Ðạo Sư nghĩ rằng: 'Tỷ-kheo này, nếu không được xúc động mạnh, sẽ không thức tỉnh’, nên vào cuối ngày an cư mùa mưa, đức Phật nói: 'Này Vakkali, hãy đi đi'. Nghe bậc Ðạo Sư nói vậy, ngài tự nghĩ ngài phải đi, nhưng nghĩ rằng đời ngài có ý nghĩa gì, nếu không được gặp bậc Ðạo Sư, nên ngài có ý định leo lên núi Linh Thứu để gieo mình xuống vực núi tự tử. Ðức Phật biết được Vakkali có ý định như vậy, nên sợ ngài phá hoại những điều kiện chứng được thánh quả, nên hiện ra trước mặt ngài và đọc lên bài kệ:

Tỷ-kheo nhiều hân hoan,

Tịnh tín giáo pháp Phật,

Chứng cảnh giới tịch tịnh,

Các hạnh an tịnh lạc.

Ðức Phật đưa tay và nói: 'Hãy đến, này Tỷ-kheo!' Vakkali rất lấy làm sung sướng được nghe lời Phật dạy, thấy được điều gì mình đang làm, đứng trên hư không suy tư đến lời Phật dạy, chứng quả A-la-hán với sự hiểu biết về nghĩa và về pháp.

Vị Trưởng lão nói lên sự hân hoan thường xuyên của mình, nhờ được sự an lạc siêu nhân:

350. Thân con được tràn ngập,

Với hỷ lạc tỏa rộng,

Dầu có bị gầy ốm,

Con sẽ sống trong rừng.

351. Tu tập Bốn niệm xứ,

Năm căn và Năm lực,

Tu tập các Giác chi,

Con sẽ sống trong rừng.

352. Con thấy bạn đồng tu,

Sống hòa hiệp, dõng mãnh,

Luôn kiên trì tinh tấn,

Con sẽ sống trong rừng.

353. Tùy niệm Phật thiền định,

Bậc Tối thượng Ðiều Ngự,

Ngày đêm không biếng nhác,

Con sẽ sống trong rừng.

(Trưởng Lão Tăng Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 25-8-2010

Sumedhà (Therì. 167) Xuất Giá Không Sánh Được Xuất Gia

Chỉ có ít người ở đời hiểu được sức mạnh của sự quyết tâm

Trong thời đức Phật hiện tại, nàng sanh ở thành Mantàvatì con gái vua Konca và được đặt tên là Sumedhà. Khi nàng đến tuổi trưởng thành, cha mẹ nàng bằng lòng để Anikaratta, vua Vàranavati xem mắt nàng. Nhưng từ lúc nhỏ, nàng quen cùng đi với các công chúa lứa tuổi nàng, và những người hầu hạ tại tinh xá Tỷ-kheo-ni để nghe các vị này thuyết pháp, và trong một thời gian dài, vì chí nguyện lúc còn nhỏ, nên nàng sợ hãi sự sanh tử luân hồi, tâm tư thiên về đời sống xuất gia, không ưa thích các dục lạc.

Khi nghe quyết định của cha mẹ và bà con, nàng nói: 'Bổn phận của tôi không phải trong đời sống gia đình, tôi sẽ xin xuất gia', cha mẹ và các bà con không thể khuyên nàng từ bỏ quyết định của nàng. Nàng suy nghĩ: 'Như vậy, ta sẽ được phép xuất gia', và cương quyết theo chí nguyện của mình nàng cắt tóc, và dùng tóc ấy, theo phương pháp cảc Tỷ-kheo-ni thường dùng, nàng chú tâm vào tánh bất tịnh của sắc đẹp thân xác và chứng được Sơ thiền, Khi nàng ở trong định Sơ thiền cha mẹ và bà con nàng đến phòng nàng để nói chuyện gả chồng cho nàng. Nhưng nàng khiến mọi người kể cả người hầu cận của vua đến để rước nàng về, cũng tin vào đạo pháp rồi nàng từ bỏ gia đình, đi đến tịnh xá Tỷ-kheo-ni để xuất gia.

Sau khi tu tập thiền quán, và giải thoát được chín muồi, nàng chứng quả A-la-hán với hiểu biết về nghĩa và về pháp. Rồi nghĩ đến sự thắng trận của nàng, nàng nói lên sự phấn khởi, sung sướng của nàng:

448. Con gái vua Konca,

Với hoàng hậu chánh ngôi,

Tại Matavatì,

Ðược sanh Sumedha,

Hân hoan gắng thực hành,

Lời dạy bậc Ðạo Sư.

449. Giới hạnh thuyết giảng khéo,

Nghe nhiều khéo huấn luyện,

Theo lời đức Phật dạy,

Nàng đến cha mẹ nàng,

Nói rằng: 'Thưa mẹ cha,

Cả hai, hãy nghe con!'.

450. Con hân hoan Niết-bàn,

Dầu sanh hữu Chư Thiên,

Sanh hữu ấy vô thường,

Giá trị gì các dục,

Trống không, vị ngọt ít,

Còn tàn hại thời nhiều.

451. Các dục thật cay đắng,

Ví như nọc rắn độc,

Kẻ ngu mới tham đắm,

Trong các loại dục ấy.

Những ai thọ hưởng dục,

Trong một thời gian dài,

Bị khổ đau địa ngục,

Hành hạ và tàn hại.

452. Những kẻ làm nghiệp ác,

Những kẻ tâm trí ác,

Bị đau đớn sầu khổ,

Trong cảnh giới đọa xứ.

Kẻ ngu thường không nhiếp,

Chế ngự thân, khẩu, ý.

453. Kẻ ngu có liệt tuệ,

Không tư duy quyết định,

Không ngăn chặn khổ tập,

Khi có thời thuyết pháp,

Không biết lo học hỏi,

Không giác tri Thánh đế.

454. Những sự thật, thưa mẹ,

Phật thù thắng thuyết giảng,

Phần lớn chúng quần sanh,

Không hiểu sự thật ấy;

Họ hoan hỷ tái sanh,

Ước muốn sanh thiên giới.

455. Sanh thiên không thường trú,

Sanh hữu là vô thường,

Kẻ ngu không sợ hãi,

Luôn luôn phải tái sanh.

456. Bị sanh bốn đọa xứ,

Ðược sanh Thiên, Nhân giới

Ðược chúng khó khăn thay,

Những ai rơi đọa xứ,

Trong cảnh giới địa ngục,

Không có sự xuất gia.

457. Mong cả hai cha mẹ,

Cho con được xuất gia,

Trong giáo pháp thuyết giảng,

Của bậc chứng Mười lực,

Sống thong dong nhàn hạ,

Nỗ lực đoạn sanh tử.

458. Sao con ưa tái sanh,

Với thân tội lỗi này,

Thân trống rỗng, không lõi,

Vì mục đích đoạn diệt,

Tham ái được tái sanh,

Xin cho con xuất gia.

459. Nay thời, Phật ra đời,

Phi thời đã từ bỏ,

Thời cơ nay đã đến,

Cho đến trọn đời con,

Con không làm tổn thương,

Giới luật và Phạm hạnh.

460. Sumedha nói vậy,

Nàng lại thưa mẹ cha.

Con nguyện không ăn uống,

Khi còn là cư sĩ,

Ở đây con sẵn sàng,

Chờ chết đến với con.

461. Mẹ sầu khổ, khóc than!

Cha hoàn toàn sửng sốt,

Họ gắng thuyết phục ta,

Nằm dưới đất lâu dài.

462. Này con hãy đứng dậy!

Có gì là sầu khổ,

Khi con được cả nước,

Varanavati,

Anikarata,

Ðẹp trai, xứng đôi con.

463. Con sẽ là hoàng hậu,

Vợ chính Anika!

Này con, thật khó thay!

Ðời sống vị xuất gia,

Giữ gìn các giới luật,

Sống đời sống Phạm hạnh.

464. Uy lực của vị vua,

Tiền của và quyền thế,

Sản nghiệp và hạnh phúc,

Với tuổi trẻ thanh xuân!

Hãy thọ hưởng dục lạc,

Hãy nhận lời lấy chồng.

465. Sumedha thưa rằng:

Thôi đừng, sự việc ấy,

Họ đi đến tái sanh,

Họ trống không, không lõi,

Hoặc xuất gia, hoặc chết,

Con chỉ cưới như vậy.

466. Sá gì thân hôi nhớp,

Phát mùi, gây sợ hãi,

Bao da đựng xác chết,

Rỉ chảy đồ bất tịnh.

467. Sá gì thân ta biết,

Ghê tởm, lấm máu thịt,

Chỗ chứa đựng loài sâu,

Mồi ăn cho chim chóc,

Thân xác này là vậy,

Nay đem đến cho ai?

468. Thân thể bỏ nghĩa địa,

Không lâu, mất thức tri,

Như khúc gỗ quăng bỏ,

Bà con đều ghê tởm.

469. Thân ấy quăng nghĩa địa,

Làm mồi ăn kẻ khác,

Trước chúng tắm rửa sạch,

Nay chúng sinh ghê tởm,

Cha mẹ còn như vậy,

Nói gì chung quần chúng.

470. Họ mê thân không lõi,

Ràng buộc bởi gân xương,

Ðầy nước miếng, nước mắt,

Ðầy phân tiểu hôi hám.

471. Nếu thân được mổ xẻ,

Lội nội phần ra ngoài,

Chính mẹ phải ghê tởm,

Không chịu nổi mùi hôi.

472. Chính do uẩn, xứ, giới,

Tác thành các thân này,

Gốc tái sanh, đau khổ;

Họ như lý nói lên,

Hoàn toàn không vui thích.

Vậy ai, tôi muốn cưới?

473. Từng ngày trăm ngọn giáo,

Luôn luôn mới đâm thân,

Dầu bị hại trăm năm,

Như vậy còn tốt hơn,

Vì khổ ấy cuối cùng,

Rồi cũng được tiêu diệt.

474. Kẻ trí quyết bằng lòng

Sự giết hại như trên,

Bậc Ðạo Sư dạy rằng:

Họ luân hồi dài dà,

Với tâm tư giết hại,

Liên tục nối tiếp nhau.

475. Trong cảnh giới Trời, Người,

Bàng sanh, a-tu-la,

Ngạ quỷ và Ðịa ngục,

Chịu giết hại vô lượng.

476. Trong địa ngục, rất nhiều,

Kẻ tâm uế, đọa lạc,

Chỗ trú ẩn Thiên giới,

Không có lạc Niết-bàn.

477. Những ai đạt Niết-bàn,

Họ liên hệ mật thiết,

Với những lời thuyết dạy,

Của bậc đủ Mười lực,

Thong dong không rộn ràng,

Nỗ lực đoạn sanh tử.

478. Thưa cha ngày hôm nay

Con quyết tâm ra đi,

Những tài sản rỗng không,

Không có giá trị gì,

Con ghê tởm các dục,

Con chán ngấy các dục,

Họ đã được tách thành,

Như thân cây Ta-la.

479. Nàng trả lời phụ thân,

Với lời nói như vậy.

Anikaratta

Ðược hứa gả công chúa,

Ði đến gần xin cưới,

Theo như giờ hẹn định.

480. Mái tóc đen, dày mịn,

Với gươm, nàng cắt ngang,

Cửa lầu được đóng lại,

Nàng chứng được Sơ thiền.

481. Nàng sống trong cảnh thiền,

A-ni-ka đến thành,

Sumedha trong cung,

Tu tập tưởng vô thường.

482. Trong khi nàng tác ý,

Vua bước lên tam cấp,

Trang sức vàng châu báu,

Chấp tay cầu xin nàng.

483. Hãy trị vì quốc độ,

Với tiền của uy quyền,

Với tài sản, hạnh phúc,

Với tuổi trẻ thanh xuân,

Hãy thọ hưởng các dục,

Thật khó kiếm ở đời.

484. Ta giao nàng vương quốc,

Hưởng tài sản, bố thí,

Nàng chớ có buồn nản,

Khiến mẹ cha khổ đau.

Sumedha trả lời,

Với vua, từng vấn đề;

Ðối với nàng, các dục,

Không cầu không si mê,

Chớ hoan hỷ các dục,

Hãy thấy dục nguy hiểm.

485. Mandhatà là vua,

Chúa bốn châu hưởng dục,

Dục lạc ấy tối thượng,

Tưy vậy khi vua chết,

Cũng chưa được thỏa mãn,

Ước vọng chưa đầy đủ.

486. Dầu có mười bảy báu,

Khắp mười phương đầy tràn,

Không có dục thỏa mãn,

Người chết, chưa thỏa mãn.

487. Các dục ví gươm giáo,

Các dục ví đầu rắn,

Ví như bó đuốc cháy

Giống xương gậm trơn tru.

488. Các dục không thường còn,

Cũng không có thường hằng,

Khổ nhiều, thuốc độc lớn,

Như hòn đạn cháy đỏ,

Nguồn gốc của bất hạnh,

Kết quả là đau khổ.

489. Dục như trái của cây,

Như miếng thịt, khổ lụy,

Giống như mộng như huyễn,

Dục như của vay mượn.

490. Dục như gươm, như cọc,

Bệnh tật và cục bướu,

Bất hạnh và dao động,

Ví như hố than hừng,

Nguồn gốc của bất hạnh,

Sợ hãi và tàn sát.

491. Như vậy, dục nhiều khổ,

Ðược gọi chứng ngại pháp,

Hãy đi, từ bỏ tôi,

Khi tôi còn tái sanh,

Thời đối với tự ngã,

Tôi không có lòng tin.

492. Ai giúp gì tôi được,

Khi đầu tôi đang cháy,

Khi già chết bám sát,

Tôi cần phải nỗ lực,

Ðối với tàn hại ấy!

493. Không đi đến gần cửa,

Nàng thấy mẹ và cha,

Và vua Anika,

Ngồi dưới đất khóc than,

Thấy vậy nàng tỏ lời,

Thưa mọi người như sau:

494. Kẻ ngu, đã lâu rồi,

Khóc luân hồi nói tiếp,

Từ vô thỉ đến nay,

Khóc phải bị mệnh chung,

Khóc anh em bị giết,

Khóc tự mình bị giết.

495. Hãy nhớ từ vô thỉ,

Nước mắt, sữa và máu,

Tuôn chảy theo luân hồi,

Không bao giờ dừng nghỉ,

Hãy nhớ các chúng sanh,

Luân hồi xương chất đống.

496. Hãy nhớ tràn bốn biển,

Ðầy nước mắt, sữa, máu,

Hãy nhớ xương một kiếp,

Cao bằng Vi-pu-la.

497. Hãy nhớ từ vô thỉ,

Không đủ để làm thành,

Cả đất nước Diêm Phù,

Những nấm mồ hột táo,

Của mẹ cha luân hồi.

498. Hãy nhớ từ vô thỉ,

Những cỏ cây cành lá,

Không đủ để chứa đựng,

Những ghè bốn ngón tay,

Chứa người cha, luân hồi.

499. Hãy nhớ tới hình ảnh,

Con rùa mù biển đông,

Cho đầu nó lọt vào,

Lỗ hổng khúc cây trôi,

Ðể nói lên ví dụ,

Ðược làm người khó vậy.

500. Hãy nhớ thân sắc người,

Ðược ví bong bóng nước,

Ðầy cả những bất hạnh,

Trống không không có lõi,

Hãy thấy uẩn vô thường!

Nhớ địa ngục nhiều họa.

501. Hãy nhớ nghĩa địa lớn,

Nhờ tái sanh tiếp tục,

Nhờ sợ hãi thuồng luồng,

Hãy nhớ Bốn sự thật.

502. Nước bất tử có đây,

Sao người uống trăm đắng,

Tất cả các dục lạc,

Thật trăm cay ngàn đắng.

503. Nước bất tử có đây!

Sao người ưa dục não!

Mọi dục lạc đốt cháy

Sôi sùng sục nung nấu.

504. Ðây không có kẻ thù!

Sao thích dục thù địch?

Vua lửa, trộm, nước, oán,

Thù chung thật là nhiều.

505. Ở đây có giải thoát!

Sao để dục giết trói,

Trong dục có giết trói!

Mê dục nhiều khổ đau.

506. Ðuốc cỏ đang cháy rực,

Nắm, không thả, bị đốt,

Dục ví như bó đuốc,

Ðốt cháy ai không thoát.

507. Chớ nhận dục lạc nhỏ,

Bỏ lạc lớn rộng rãi,

Chớ như cá nuốt câu,

Sau phải chịu hoạn nạn.

508. Hãy nhiếp dục trong dục,

Như chó bị dây cột,

Chớ để dục ăn ngươi,

Như dân đói ăn chó.

509. Khổ thật là vô lượng,

Khiến tâm nhiều ưu tư,

Ngươi hệ lụy với dục,

Hãy bỏ dục vô thường.

510. Ở đây, không có già!

Sao theo dục bị già?

Mọi sanh ở khắp nơi,

Bị bệnh chết chi phối,

511. Ðây không già, không chết.

Ðây con đường không già,

Không chết, không sầu não,

Không thù địch trói buộc,

Không vấp ngã sợ hãi,

Không nung nấu đọa đầy.

512. Ðích này, nhiều người đạt,

Ðích này là bất tử,

Nay cần phải chứng được,

Ai như lý chú tâm,

Nếu không có nỗ lực,

Không sao chứng đạt được.

Sumedhà nói vậy,

Không thích đi đến hành

Nàng thuyết phục được vua,

Với tóc quăng trên đất.

513. Ðứng dậy A-ni-ka

Chắp tay xin cha nàng,

Hãy cho Su-me-dha,

Ðược xuất gia tu học,

Ðể nàng thấy cho được,

Giải thoát và chân lý.

514. Mẹ cha cho xuất gia,

Thoát sầu, sợ, khiếp đảm,

Sáu thắng trí chứng đạt.

515. Chứng luôn quả tối thượng.

Dầu còn là học nữ.

516. Thật vi diệu hy hữu!

Một công chúa con vua,

Lại đạt được Niết-bàn!

Nàng nói lên như sau,

Thời trước đời cuối cùng.

517. Trong thời đức Thế Tôn,

Konàgamana!

Trong trú xứ mới làm,

Tại cảnh Tăng già lam,

Với bạn là ba người,

Chúng tôi cúng tịnh xá.

518. Mười lần, một trăm lần,

Mười trăm, trăm trăm lần,

Chúng tôi sanh chư Thiên,

Còn nói gì, làm người.

519. Giữa chư Thiên chúng tôi,

Có được thân lực lớn,

Còn nói gì chúng tôi,

Khi được làm thân người,

Ta hoàng hậu, bảy báu!

Ta chính là nữ báu.

520. Ðây là nhân, là nguồn

Ðây chính là căn gốc,

Kham nhẫn lời Ðạo Sư!

Ðây dây chuyền thứ nhất

Ðấy chính là Niết-bàn,

Nếu chúng ta mến pháp.

521. Như vậy với lòng tin,

Họ thuyết rõ nên lời

Lời nói đầy trí tuệ,

Thù thắng và tối thượng

Họ chán ghét tái sanh,

Do chán ghét, tham diệt.

(Trưởng Lão Ni Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 24-8-2010

Anna-Kondanna (Thera. 69), Vị Tỳ Kheo Đầu Tiên Trong Giáo Pháp

Có những con người mà chính cuộc sống đã là lịch sử

Sanh trước Thế Tôn tại làng Donavatthu, không xa Kapilavatthu bao nhiêu, trong một gia đình Bà-la-môn rất giàu có, ngài được gọi với tên gia tộc là Kondanna. Lớn lên, ngài biết ba tập Vệ-đà và giỏi về đoán tướng. Khi bậc Bồ-tát mới sanh, ngài là một trong tám vị Bà-la-môn được mời đến đoán tướng. Dầu ngài mới học nghề, ngài thấy các tướng của bậc Ðại nhân trên đứa bé và nói, vị này sau sẽ thành Phật. Rồi ngài sống, chờ đợi vị Bồ-tát xuất gia. Khi vị Bồ-tát xuất gia, lúc hai mươi chín tuổi, Kondanna được nghe tin, liền xuất gia với bốn vị Bà-la-môn đoán tướng khác, như Vappa v.v... và trong sáu năm sống ở Uruvelà, gần vị Bồ-tát, khi vị Bồ-tát đang tu khổ hạnh. Lúc vị Bồ-tát không tu khổ hạnh nữa, các vị này chán chường bỏ đi đến Isipatana (chư Tiên đọa xứ). Rồi đức Phật đến Isipatana, thuyết kinh Chuyển Pháp Luân cho họ, và Kondanna cùng hàng vạn Phạm Thiên chúng chứng được Sơ quả. Ðến ngày thứ năm, nhờ bài kinh 'Vô Ngã Tướng', Kondanna chứng quả A-la-hán. Bậc Ðạo Sư trong buổi họp Tăng chúng ở tinh xá Kỳ Viên, đã xác chứng ngài là bậc Ðệ nhất trong các hàng Tăng chúng Tỷ-kheo (Xem. Ang. i. 26). Và trong một trường hợp khi Kondanna giảng về Bốn sự thật, đề cập đến ba tướng: Vô thường, Khổ, Vô ngã, với những phương pháp sai biệt, dựa trên Niết-bàn và giảng với sự lưu loát của đức Phật. Bài giảng ảnh hưởng mạnh mẽ đến Sakka (Ðế Thích) khiến vị này thốt lên những bài kệ:

673. Ta bội phần hân hoan,

Ðược nghe pháp vị lớn,

Pháp được giảng ly tham,

Hoàn toàn không chấp thủ.

Trong một trường hợp khác, thấy tâm tư của một số người còn bị chi phối nặng nề bởi tà kiến, nên ngài nói lên bài kệ như sau:

674. Trên thế giới đất tròn,

Nhiều màu sắc hình tướng,

Làm say đắm tâm tư,

Ta nghĩ là như vậy,

Tướng tịnh rất hấp dẫn,

Liên hệ đến tham dục.

675. Như gió thổi tung bụi,

Ðược mây trấn áp xuống,

Các tư duy lắng dịu,

Khi thấy, với trí tuệ.

676. Mọi hành là vô thường

Khi thấy với trí tuệ,

Vị ấy nhàm chán khổ,

Ðây con đường đến tịnh.

677. Mọi hành là đau khổ,

Khi thấy với trí tuệ,

Vị ấy nhàm chán khổ,

Ðây con đường đến tịnh.

678. Mọi pháp là vô ngã,

Khi thấy với trí tuệ,

Vị ấy nhàm chán khổ,

Ðây con đường đến tịnh.

Rồi ngài nêu rõ, ngài đã chứng được thiền quán ấy, và nói lên chánh trí, ngài nói rằng:

679. Trưởng lão Kondanna,

Giác ngộ bởi giác ngộ,

Ðã sắc bén thoát ly,

Ðoạn tận sanh và chết,

Và đời sống Phạm hạnh,

Ðược hoàn toàn viên mãn.

680. Hoặc bộc lưu, bẫy mồi,

Hoặc cột trụ vững chắc,

Ngọn núi khó phá hoại,

Sau khi chặt phá xong,

Cột trụ và bẫy mồi,

Chặt tảng đá khó phá,

Hành thiền, vượt bờ kia,

Thoát khỏi Ma trói buộc.

681. Tỷ-kheo hoảng hốt động,

Ði đến các bạn ác,

Chìm trong bộc lưu lớn,

Bị sóng lớn ngập tràn.

682. Bậc trí không hoảng hốt,

Không dao động, thận trọng,

Các căn khéo chế ngự,

Làm bạn với kẻ thiện,

Bậc trí tuệ như vậy,

Có thể đoạn đau khổ.

683. Một người đen, gầy mòn,

Yếu ốm, đầy đường gân,

Tiết độ trong ăn uống,

Tâm tư không ưa não.

683. Trong rừng núi rộng lớn,

Bị muỗi ruồi đốt cắn,

Như con voi lâm trận,

Ta chánh niệm, chịu đựng.

684. Ta không thích thú chết,

Ta không thích thú sống,

Ta chờ thời gian đến,

Như thợ làm việc xong.

685. Ta không thích thú chết,

Ta không thích thú sống,

Ta chờ thời gian đến,

Tỉnh giác, giữ chánh niệm.

686. Ðạo Sư, ta hầu hạ,

Lời Phật dạy, làm xong,

Gánh nặng, đặt xuống thấp,

Gốc sanh hữu, nhổ sạch.

687. Vì mục đích xuất gia,

Bỏ nhà, sống không nhà,

Mục đích ấy, ta đạt,

Ta cần gì ở rừng.

(Trưởng Lão Tăng Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Thảo luận:

1. Xin cho biết ý nghĩa của chữ Anna trong danh tinh Anna Kondanna

2. Phải chăng sự xuất gia của nhóm 5 thầy Kiều Trân Như dánh dấu sự ra đời của Tăng Bảo trong giáo pháp của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni?

3. Phải chăng giáo lý tứ đế là nền tảng cho toàn bộ giáo lý của Đức Phật?

4. Tại sao con đường trung đạo lại mang ý nghĩa quan trọng trong sự nhận thức về giáo pháp?

Câu chuyện trong ngày 23-8-2010

Punnà hay Punnikà (Therì. 146), Tự Độ, Độ Tha Bằng Tri Kiến Chơn Chánh
Chánh kiến là ngọn đuốc xua tan bóng tối

Trong thời đức Phật hiện tại, nàng được sanh ở Sàvatthi, trong gia đình ông Anàthapindika (Cấp Cô Ðộc) con gái của một người nô lệ. Nàng chứng được quả Dự lưu khi nghe kinh Sư tử hống (Trung Bộ Kinh, kinh số 11 hay 12). Về sau, sau khi nàng hóa độ được một Bà-la-môn tin tưởng nhờ nước làm cho thanh tịnh và được cảm tình của ông chủ, nàng được thoát ly khỏi giới nô lệ, và với sự bằng lòng của ông chủ, nàng được xuất gia. Và nhờ triển khai thiền quán, nàng chứng quả A-la-hán với hiểu pháp và hiểu nghĩa. Suy tư trên quả chứng của mình, nàng nói lên những bài kệ như sau:

236. Mùa đông ta mang nước,

Luôn luôn xuống dòng nước,

Ta sợ các hình phạt,

Lời trách móc các bà.

237. Hỡi này Bà-la-môn,

Ngươi sợ hãi vì ai?

Luôn luôn xuống dòng nước,

Tay chân run cầm cập.

Ngươi phải chịu cảm thọ,

Rét lạnh quá độ vậy?

238. Và nàng có biết chăng

Hỡi này Punnikà?

Sao nàng lại đến hỏi

Vị làm các nghiệp lành,

Vị đã chận đứng lại,

Các nghiệp ác bất thiện.

239. Vị ấy già hay trẻ,

Làm các nghiệp ác độc,

Người ấy nhờ rảy nước,

Ðược giải thoát ác nghiệp.

240. Ai nói với ngươi vậy,

Kẻ ngu với kẻ ngu,

Người tin nhờ rảy nước,

Ðược giải thoát ác nghiệp.

241. Tất cả những ếch, rùa,

Sẽ được lên cõi trời,

Cùng các rắn cá sấu,

Và các thủy vậy khác.

242. Kẻ giết bò giết heo,

Kẻ đánh cá sanh thú,

Các kẻ cướp giết người,

Các người làm ác khác,

Họ nhờ có rảy nước,

Có thể thoát ác nghiệp.

243. Nếu những con sông này,

Có thể làm trôi mất,

Ác nghiệp xưa ngươi làm,

Chúng cũng làm trôi luôn,

Các thiện nghiệp ngươi làm,

Khiến ngươi thành rỗng không.

244. Phạm chí vì cái gì,

Ngươi sợ phải xuống nước,

Cái ấy chớ có làm,

Chớ để lạnh hại da.

245. Ta đi theo tà đạo,

Nàng hướng ta Thánh đạo,

Thưa nàng ta cho nàng,

Cái áo thấm nước này.

246. Ngươi giữ cái áo lại,

Ta không muốn cái áo!

Nếu ngươi sợ đau khổ,

Nếu ngươi không thích khổ.

247. Chớ làm các điều ác,

Công khai hay kín đáo,

Nếu ngươi làm sẽ làm,

Làm các điều ác nghiệp.

248. Ngươi không thoát đau khổ,

Dầu thấy đến, ngươi chạy,

Nếu ngươi sợ đau khổ,

Không ưa thích đau khổ.

249. Hãy đến quy y Phật,

Quy y Pháp và Tăng,

Hãy chấp nhận Giới luật,

Ngươi sẽ được lợi ích.

250. Ta đến quy y Phật,

Quy y Pháp và Tăng,

Ta chấp nhận Giới luật,

Ta sẽ được lợi ích,

251. Trước ta là bà con,

Với tộc họ Phạm thiên,

Nay ta là Phạm chí,

Chân thật là như vậy,

Ta chứng ngộ Ba minh,

Ðầy đủ trí Vệ-đà,

An ổn đến với ta,

Tâm tư được gột sạch.

Vị Bà-la-môn quy y và thọ năm giới. Về sau được nghe bậc Ðạo Sư thuyết pháp trở thành một thiện nam và xuất gia. Nhờ tinh cần tu tập không bao lâu chứng được Ba minh, và nghĩ đến quả chứng của mình, nói lên bài kệ này. Và vị Tỷ-kheo-ni, lập lại bài kệ ấy trở thành bài kệ của mình.

(Trưởng Lão Ni Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Thảo luận

Câu chuyện trong ngày 22-8-2010

Mahà Kappina (Ma-ha Kiếp-tân-na) (Thera. 58) Phúc Duyên Thù Thắng

Phước báu có thể làm cuộc sống như thần thoại

Trong thời đức Phật hiện tại, ngài sanh ở biên địa, tại thành phố tên Kukkuta, trong gia đình một vị vua và được đặt tên là Kappina. Khi phụ vương mất, ngài thừa tự ngôi vua với tên là Mahà-Kappina. Ðể tăng trưởng sự hiểu biết, ngài sai sứ giả mỗi buổi sáng đi ra khỏi bốn cửa thành, giữ lại các vị học giả và tin cho ngài biết. Thời ấy bậc Ðạo Sư đã ra đời và đang ở Sàvatthi. Các thương gia của thành phố Sàvatthi đem đồ đến Kukkutta bán, đem quà dâng vua. Vua hỏi tình hình ở Sàvatthi và dân chúng theo tôn giáo nào. Các thương gia thưa không trả lời cho vua được, vì chưa được súc miệng. Sau khi vua bảo đem nước súc miệng xong, các thương gia chấp tay và thưa: 'Ở đất nước chúng tôi, Phật báu đã ra đời'. Khi nghe nói đến chữ Phật, vua cảm thấy hân hoan thoải mái, bảo thương gia nói lại ba lần, và thưởng chúng một trăm ngàn đồng tiền vàng. Các thương gia cũng nói đến Pháp báu và Tăng báu, và vua tặng thưởng gấp ba lần. Rồi vua từ bỏ thế tục và xuất gia. Các vị Bộ trưởng cũng theo gương vua. Rồi tất cả cùng đi tìm đức Bổn Sư và đi đến sông Hằng. Rồi họ tuyên bố, nếu có bậc Ðạo Sư, có đức Phật tối thượng thời móng chân các con ngựa không bị thấm ướt! Rồi họ đi ngang qua con sông ấy và qua một con sông khác nữa, sông Candabhàgà.

Hôm ấy, bậc Ðạo Sư dậy sớm khi rạng đông, với lòng từ bi, dùng Phật nhãn xem xung quanh thế giới và thấy Mahà Kappina đã từ bỏ vương quốc và đi đến với một số tùy tùng lớn để xuất gia. Bậc Ðạo Sư trước hết đi vào Sàvatthi khất thực với một số Tỷ-kheo, rồi Ngài bay đến bờ sông Candabhàgà, và ngồi xuống kiết-già, đối diện với bến nước và phóng hào quang. Mahà Kappina và các tùy tùng thấy được các hào quang liền đến đảnh lễ đức Phật. Thế Tôn thuyết pháp cho họ và tất cả đều chứng quả A-la-hán. Và xin trở thành Sa-môn. Ðức Phật nói: 'Hãy đến, các Tỷ-kheo', và như vậy là lễ thọ giới của họ. Rồi Thế Tôn đem toàn thể về Jetavana ngang qua hư không.

Một hôm Thế Tôn hỏi Mahà Kappina có thuyết pháp cho đại chúng không, và khi được trả lời không. Thế Tôn cho gọi Mahà Kappina và khuyên Mahà Kappina thuyết pháp cho đại chúng. Mahà Kappina vâng lời dạy của Thế Tôn và trong buổi thuyết pháp đầu tiên độ cho hơn ngàn Sa-môn chứng quả A-la-hán. Rồi đức Phật xác nhận Mahà Kappina là vị thuyết pháp đệ nhất cho chúng Tăng.

Một hôm, ngài giảng cho các Tỷ-kheo-ni như sau:

547. Ai thấy sớm sự việc,

Trước khi sự việc đến,

Và biết được cả hai,

Có lợi hay có hại,

Thù hay bạn người ấy,

Không thấy được sơ hở,

Dầu quan sát kỹ càng.

548. Với ai khéo tu tập,

Niệm thở vào thở ra,

Tiếp tục hành viên mãn,

Như lời Phật thuyết giảng,

Sẽ chói sáng đời này,

Như trăng thoát vùng mây.

549. Tâm ta thật trắng bạch,

Vô lượng, khéo tu tập,

Thấu triệt, chế ngự vững,

Chói sáng khắp mọi phương.

550. Bậc có tuệ vẫn sống,

Dầu tài sản kiệt tận,

Không có được trí tuệ,

Có tiền, như không sống.

551. Tuệ phê phán điều nghe,

Tuệ tăng trưởng danh xưng,

Ở đời người có tuệ,

Ðược vui trong đau khổ.

552. Pháp này thuộc hiện tại,

Không vi diệu hy hữu,

Ðâu có sanh, thì chết,

Ðây không gì hy hữu.

553. Sanh đã không gián đoạn,

Sống có chết thường hằng,

Sanh sanh, chết tại đấy,

Pháp hữu tình là vậy.

554. Ðiều lợi cho kẻ sống,

Không lợi cho kẻ chết,

Than khóc cho kẻ chết,

Không danh, không thanh tịnh,

Không được hàng Sa-môn,

Bà-la-môn tán thán.

555. Than khóc hại thân, mắt,

Dung sắc, lực và trí,

Nếu tâm tư, hoan hỷ,

Các phương cũng hân hoan,

Dầu hạnh phúc đi tìm,

Không có gì an lạc.

556. Do vậy các cư sĩ,

Muốn nhận trong gia đình,

Chỉ những người có trí,

Và những người nghe nhiều,

Với sức mạnh trí tuệ,

Họ làm tròn nhiệm vụ,

Như chiếc thuyền vượt qua,

Con sông nước tràn đầy.

(Trưởng Lão Tăng Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Thảo luận

1. Tại sao có những trường hợp phước là thiện duyên cho sự tu tập lại có trường hợp phước lại là chướng duyên?

2. Khi những lời phát nguyện tạo nên hiện tượng phi thường thì đó năng lực của phúc nghiệp hay nguyện lực?

3. Đa số những người xuất gia thời Đức Phật trụ thế không trải qua thời kỳ "thử thách" quá sáu tháng. Ngày nay có những người ở chùa hơn một năm vẫn chưa được đắp y thì có lâu quá không?

4. Khi một người chức cao quyền trọng xuất gia với đoàn tùy tùng thì sau khi thọ giới quan hệ của họ có khác trước khi xuất gia chăng?

Câu chuyện trong ngày 21-8-2010

Uppalavanna, Của Trần Gian Xin Trả Lại Cho Đời

Một khi đã thật sự nếm được pháp vị thì tất cả những thứ khác đều vô nghĩa

Trong thời đức Phật hiện tại, nàng được sanh ở Sàvatthi, con gái của vị trưởng kho bạc. Vì da nàng màu tim của sen xanh, nàng được gọi là Uppalavannà. Khi nàng đến tuổi trưởng thành, vua và thường dân dành nhau đến cưới nàng. Vị trưởng kho bạc, không thể làm cho mọi người bằng lòng, nghĩ đến một kế để giải quyết. Ông cho gọi Uppalavannà và yêu cầu nàng xuất gia. Và vì căn cơ đã thuần thục, nàng nhận lời ngay, và được đưa đến tinh xá Tỷ-kheo-ni để xuất gia.

Sau một thời gian, khi nàng phụ trách công việc dọn dẹp phòng làm lễ Bố-tát, nàng thắp ngọn đèn quét phòng. Rồi lấy ngọn đèn làm tướng để thiền quán, không bao lâu nàng chứng được quả A-la-hán. Nàng trở thành vị thần thông đệ nhất.

Và bậc Ðạo Sư, ngồi giữa đại chúng ở Jetavana ấn chứng cho nàng là thần thông đệ nhất. Nàng suy tư trên quả an lạc của thiền và thánh quả, nói lên một số bài kệ.

Sung sướng nàng nói lên quả chứng của mình.

227. Ta biết các đời trước,

Thiên nhãn được thanh tịnh,

Trí biết được tâm người,

Nhĩ giới được trong sạch.

228. Ta chứng được thần thông,

Lậu tận ta đạt được,

Ta chứng sáu thắng trí,

Lời Phật dạy, làm xong.

III

Nàng hiện lên một thần thông với sự chấp thuận của bậc Ðạo Sư và ghi như sau:

229. Do hiện hóa thần thông,

Ta đến xe bốn ngựa,

Ta đảnh lễ chân Phật,

Thế giới chủ, quang vinh.

IV

Nàng bị Ác ma đến quấy phá, tại rừng cây Sàla, và khiển trách Ác ma.

Ác ma:

230. Nàng đi đến gốc cây,

Ðang nở hoa tuyệt đẹp,

Nàng đến, đứng một mình,

Dưới gốc cây có hoa!

Nàng đến chỉ một mình;

Này kẻ dại khờ kia,

Sao nàng lại không sợ,

Có kẻ cám dỗ nàng!

Nàng:

231. Trăm ngàn người cám dỗ,

Có đến đây như ngươi,

Mảy lông ta không động,

Ta không gì hoảng hốt,

Ác ma, làm gì ta,

Khi ngươi đến một mình.

232. Ta có thể biến mất,

Hay vào bụng nhà ngươi,

Ta đứng giữa hàng mi,

Ngươi không thấy ta đứng.

233. Với tâm khéo nhiếp phục,

Thần túc khéo tu trì,

Sáu thắng trí, ta chứng,

Lời Phật dạy, làm xong.

234. Các dục giống gươm giáo,

Chém nát các uẩn ta,

Những dục mà ngươi gọi,

Là lạc thú cuộc đời.

Ngày nay, dục lạc ấy.

Với ta, không hấp dẫn.

235. Ở tất cả mọi nơi,

Hỷ lạc được đoạn tận,

Khối tối tăm mù ám,

Ðã bị làm tan nát,

Hỡi này kẻ Ác ma,

Ngươi hãy biết như vậy,

Ngươi chính là Ác ma,

Ngươi đã bị bại trận.

(Trưởng Lão Ni Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Thảo luận:

1. "Lấy ngọn đèn làm tướng" để quán nên được hiểu thế nào?

2. Một người chán đời vì thất bại trong mưu sinh khác biệt thế nào với người thấy được bản chất đáng nhàm chán?

3. Một phàm nhân chưa đắc đạo chứng quả có hưởng được hương vị của chánh pháp không?

4. Khi ác ma cám dỗ những bậc tu chứng thì ác ma có hiểu hay không hiểu sở đắc của các vị nầy?

Câu chuyện trong ngày 20-8-2010

Isidàsi (Therì. 162) Người Bị Ruồng Bỏ Vì Nghiệp Quá Khứ

Có ai biết được chính trong cái rủi lại là cái may

Trong thời đức Phật hiện tại, nàng được sanh ở Ujjeni, con gái một thương gia có giới đức, được kính trọng, và giàu có và đặt tên là Isidàsi. Khi nàng đến tuổi trưởng thành, cha nàng gả nàng cho con trai một người thương gia, xứng đôi vừa lứa. Trong một tháng, nàng sống với chồng như một người vợ trung thành. Nhưng vì nghiệp đời trước của nàng, chồng nàng trở thành lạnh nhạt đối với nàng và đuổi nàng ra khỏi nhà. Vì nàng tự tỏ không xứng đáng đối với người chồng này và chồng khác, nàng trở thành dao động, và được cha cho phép, nàng xuất gia với sự hướng dẫn của Trưởng lão Ni Jinadattà. Sau khi tu học thiền quán, không bao lâu nàng chứng quả A-la-hán với sự hiểu biết về pháp và về nghĩa.

Sống trong sự an lạc Niết-bàn, một hôm sau khi đi khất thực và ăn xong, trong thành Patna, nàng ngồi bên bờ cát sông Hằng và đáp lời hỏi của Trưởng lão Ni Bodhi, nàng nói lên kinh nghiệm tu tập của nàng ngang qua những bài kệ này. Và để cho có sự liên hệ giữa các câu trả lời trước và sau có bài kệ được các nhà kiết tập về sau thêm vào:

400. Trong thành được đặt tên,

Tên chỉ một đóa hoa,

'Pàtaliputta',

'Con của đóa bông kèn',

Sống hai Tỷ-kheo-ni,

Có giới hạnh tốt đẹp,

Thuộc gia đình Thích-ca,

Gia đình cao quyền quý.

401. Một I-xi-đa-xi,

Thứ hai tên Bô-dhi,

Cả hai có giới hạnh,

Ưa thích tu thiền định,

Ðược nghe kinh điển nhiều,

Kiết sử được trừ bỏ.

402. Họ đi khất thực xong,

Ăn xong, bát rửa sạch,

Ngồi hưởng lạc viễn ly,

Nói lên những lời này.

403. Hỡi I-xi-đa-xi,

Căn nàng thật thoải mái,

Tuổi thọ chưa tổn giảm;

Nàng thấy khuyết điểm gì,

Khiến tâm chú trọng nhiều,

Ðến hạnh nguyện xuất ly.

404. Như vậy sống viễn ly,

Thiện xảo về thuyết pháp,

I-xi-da-xi thuyết,

Lời nói như thế này,

Hãy nghe, này Bô-đi,

Ta xuất gia thế nào.

405. Tại thành phố thù thắng

Ðặt tên Uj-jê-ni,

Cha ta là triệu phú

Có đức độ giới hạnh,

Ta là con gái một,

Ðược cha thương, yêu quý.

406. Từ thành Xê-kê-ta,

Một người dạm hỏi đến,

Một gia đình quyền quý,

Hỏi ta cho con trai

Triệu phú bèn gả ta,

Làm dâu người giàu ấy.

407. Sáng và chiều, ta đến

Ðảnh lễ cha, mẹ chồng,

Cúi đầu đảnh lễ chân,

Như ta được dạy bảo.

408. Với chị, với em anh,

Với bà con chồng ta,

Thấy một người bước vào,

Ta e sợ mời ngồi.

409. Về đồ ăn, uống, nhai,

Ðược cất giữ có chỗ,

Ta thiết đãi cho ăn,

Thích hợp từng người một.

410. Ta thức dậy đúng thời,

Ði vòng quanh khắp nhà,

Rồi chà rửa chân tay,

Ta đến lễ chồng ta.

411. Cầm theo lược trang liệu

Thuốc xoa mắt gương nhỏ,

Ta trang điểm chồng ta,

Như thị tỳ hầu hạ.

412. Ta tự nấu dọn cơm,

Ta tự rửa chén bát,

Như mẹ đối với con,

Ta hầu chồng như vậy.

413. Như vậy phục vụ chồng,

Với phục vụ tối thượng

Dậy sớm không biếng nhác,

Với tâm tư khiêm tốn,

Với giới hạnh tốt đẹp,

Nhưng chồng ác cảm ta.

414. Chồng ta nói mẹ cha,

Xin phép con sẽ đi,

Với I-xi-đa-xi,

Con không thể sống chung,

Cùng dưới một mái nhà,

Con không thể cùng ở.

415. Chớ nói vậy, này con!

Vợ con người có trí,

Thông minh, biết dậy sớm,

Sao con không hoan hỷ.

416. Nàng không hại gì con,

Nhưng con không bao giờ

Có thể sống chung được

Với I-xi-đa-xi

Con ghét cay chán ngấy

Xin phép, con sẽ đi.

417. Ðược nghe lời chồng nói,

Cha mẹ chồng hỏi con.

Làm gì xúc phạm chồng?

Hãy thẳng thắn nói thật.

418. Con không xúc phạm gì!

Không hại, không mưu tính.

Với lời nói khó chịu,

Có thể làm gì được?

Tuy vậy chồng của con,

Lợi ác cảm chống con.

419. Họ đưa ta về nhà,

Nhà thân phụ của ta,

Với tâm tư khổ não,

Sửng sốt và bối rối

Không muốn mất con trai,

Họ muốn bảo vệ nó.

Ôi, chúng ta bại trận,

Bởi nữ thần may rủi.

420. Cha ta lại gả ta,

Cho gia đình thứ hai,

Một gia đình giàu có,

Bằng lòng nửa số tiền

Là tiền gả bán ta.

421. Ta chỉ sống một tháng,

Trong gia đình vị ấy,

Vị ấy trả lui ta,

Dầu ta tận tụy làm,

Chẳng khác người nô lệ,

Không lỗi lầm có đức.

422. Cha ta nói khất sĩ,

Sống điều phục chế ngự,

Ngươi hãy làm rể ta,

Bỏ áo rách ghè bình.

423. Vị ấy sống nửa tháng,

Rồi nói với cha ta,

Hãy trả lui áo rách,

Ghè bình và bình bát,

Con nay muốn sống lại,

Nghề khất sĩ của con.

424. Cha, mẹ, toàn bà con,

Liền nói với vị ấy:

Ở đây có cái gì,

Làm con không bằng lòng?

Hãy nói gấp cái gì,

Làm con không vừa ý.

425. Ðược nói vậy, vị ấy,

Liền trả lời như sau:

Nếu đối với tự ngã,

Con có thể bằng lòng,

Nhưng con không chung sống,

Với I-xi-đa-xi!

426. Từ giã vị ấy đi,

Một mình, ta suy nghĩ:

Ta đến để xin phép,

Hoặc chết hay xuất gia.

427. Rồi Ji-na-đat-ta.

Vị ni sư ấy đến,

Trong khi đi khất thực,

Ðến gia đình cha ta,

Vị thọ trì giới luật,

Nghe nhiều, có giới hạnh.

428. Thấy Ni sư, chúng tôi,

Ðều đứng lên kính cẩn,

Và ta liền sửa soạn,

Chỗ ngồi cho Ni sư,

Ngồi xuống, ta đảnh lễ,

Dưới chân bậc Ni sư,

Lễ xong, ta cúng dường,

Các đồ ăn đồ uống.

429. Các món ăn, uống, nhai,

Tại đấy, được dự trữ,

Làm Ni sư thỏa mãn,

Ta thưa với Ni sư,

Nay ta muốn xuất gia,

Sống đời không gia đình,

Cha ta nói với ta:

'Này con hãy ở đây'.

430. Hành trì đúng Chánh pháp,

Với đồ ăn đồ uống,

Hãy làm cho thỏa mãn,

Sa-môn, hai lần sanh.

431. Vừa nói, ta khóc lóc,

Chấp tay vái cha ta;

Với điều ác con làm,

Con sễ tiêu nghiệp ấy.

432. Cha ta nói với ta:

Hãy chứng ngộ Bồ-đề.

Và Chánh pháp tối thượng!

Hãy chứng đắc Niết-bàn,

Ðã được Lưỡng Túc Tôn,

Thành tựu và chứng đạt.

433. Ta đảnh lễ mẹ cha,

Cùng tất cả bà con,

Sau bảy ngày xuất gia,

Ta chứng được Ba minh.

434. Ta biết bảy đời trước,

Quả gì nay thành thục,

Ta sẽ nói cho bạn,

Hãy nhất trí lắng nghe.

435. Tại thành phố đặt tên,

Ê-ra-ka-kac-chê,

Ta sống là thợ vàng,

Tài sản thật phong phú.

436. Say đắm với tuổi trẻ,

Ta xâm phạm vợ người,

Do vậy, sau khi chết,

Trong cảnh giới địa ngục,

Ta bị đốt, nung nấu

Trong một thời gian dài,

Thoát khỏi sự nung đốt

Ta sanh trong bụng khỉ.

437. Bảy ngày từ khi sanh,

Ta bị khỉ chúa thiến,

Ðây là quả của nghiệp,

Do đi đến vợ người.

438. Từ đây ta chết đi,

Mệnh chung rừng Xin-đa,

Sanh trong bụng con dê,

Một mắt và què quặt.

439. Mười hai năm bị thiến,

Mang nặng những đứa con,

Sán trùng ăn vô dụng,

Do đi đến vợ người.

440. Từ đấy ta chết đi,

Sanh làm con bò cái,

Của một lái buôn bò,

Con nghé màu đỏ sẫm,

Khi được mười hai tháng.

Lại bị người ta thiến.

441. Rồi ta lại kéo cày,

Kéo xe cho chúng nó,

Mù, lo lắng, vô dụng,

Do đi lại vợ người.

442. Từ đấy chết được sanh,

Nhà nữ tỳ gần đường,

Không là nữ không nam,

Do đi lại vợ người.

443. Ðến tuổi ba mươi năm,

Bị chết, ta được sanh

Sanh làm người con gái,

Gia đình người đánh xe,

Nghèo khổ ít tài sản,

Rơi vào tay vay lãi,

Do tiền nợ tăng trưởng,

Chủ lữ đoàn bắt ta.

444. Kéo ta, dầu ta khóc,

Lôi ta ra khỏi nhà.

445. Khi ta mười sáu tuổi,

Lớn lên thành thiếu nữ,

Con trai thương gia ấy,

Bắt ta lấy làmvợ.

446. Nhưng nó có vợ khác,

Có giới đức danh xưng,

Lại biết thương mến chồng,

Chính ta tạo thù hằn.

447. Do quả của nghiệp này,

Họ khinh ghét chống ta,

Dầu ta như nô tỳ,

Hầu hạ phục vụ họ,

Nhưng nay ta chấm dứt,

Mọi sự việc như trên.

(Trưởng Lão Ni Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 19-8-2010

Tekicchakàrì (Thera. 42) Người Đi Tìm Chỗ Nương Tựa An Ổn

Ai cũng mong cầu một đồi sống an ổn nhưng ít người tìm được sự bình an thật sự

Trong thời đức Phật hiện tại, ngài sanh làm con một Bà-la-môn tên Subuddha. Ngài được các nhà giải phẫu cứu sống khi ngài mới sanh, vì vậy ngài được đặt tên là Tekicchakàrì (người được các bác sĩ cứu sống). Ngài lớn lên học các nghệ thuật và học thuật của giai cấp mình. Phụ thân ngài vì trí tuệ và chánh sách của mình, nên bị vua Candagotta, vua Bà-la-nại ganh ghét và bỏ tù. Tekicchakàrì nghe vậy, sợ hãi bỏ trốn, lánh mình tại tinh xá của một vị Trưởng lão, và tường thuật cho vị ấy biết nỗi khó khăn của mình. Vị Trưởng lão cho ngài xuất gia, chọn cho ngài một đề tài tu tập và ngài trở thành một Tỷ-kheo sống ngoài trời không kể gì lạnh nóng, hoàn toàn chú tâm vào tu tập cho được thành quả. Ác ma sợ ngài thoát khỏi sự chi phối của mình nên muốn phá rối vị Trưởng lão, đến gần dưới hình thức một người mục đồng, khi gặt hái đã xong, muốn cám dỗ ngài nên nói như sau:

381. Lúa đã gặt thâu xong

Gạo đã được đập, giã,

Nhưng một miếng, không có,

Ta sẽ làm gì đây?

Vị Trưởng lão nghĩ rằng: 'Người này nói đến tình cảnh của nó. Nhưng ta cần phải giáo huấn ta! Không phải phần việc để ta thuyết giảng'. Như vậy, vị Trưởng lão khuyên mình nên thiền quán trên ba quy y:

382. Hãy niệm Phật vô lượng!

Tâm hân hoan thoải mái,

Thân thấm nhuần hỷ thọ,

Luôn luôn cảm phấn chấn.

383. Hãy niệm Pháp vô lượng!

Tâm hân hoan thoải mái,

Thân thấm nhuần hỷ thọ,

Luôn luôn cảm phấn chấn.

384. Hãy niệm Tăng vô lượng!

Tâm hân hoan thoải mái,

Thân thấm nhuần hỷ thọ,

Luôn luôn cảm phấn chấn.

Rồi Ác ma, muốn ngài không sống hạnh viễn ly, làm như muốn lo cho ngài được hạnh phúc, nói rằng:

385. Ngài sống giữa ngoài trời,

Những đêm này giá lạnh

Chớ để lạnh hại ngài!

Hãy vào trong tịnh xá,

Có cửa đóng then gài.

Vị Trưởng lão, nêu rõ ở trong nhà là một trói buộc và ở ngoài trời là giải thoát, nên trả lời:

Ta sẽ cảm thọ được,

Với bốn tâm vô lượng,

Ta sẽ sống an lạc

Với những tâm tư ấy,

Giá lạnh không hại ta,

Ta sống không dao động.

Nói vậy, vị Trưởng lão phát triển thiền quán và chứng quả A-la-hán.

(Trưởng Lão Tăng Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)