No. 2397 (Pham Dao dịch)
Agence France-Presse. Ngày 25 tháng 6, 2009.
Kabul – A phú hãn -- Các nhà khảo cổ học người A phú hãn vừa khám phá ra một tôn tượng Phật tại thủ phủ Kabul có thể có nguồn gốc từ khoảng thế kỷ thứ 5, bộ văn hóa đã nói vào ngày thứ 5.
Ngôi tôn tượng, được phát hiện trong tháng 4 tại môt địa điểm của một ngôi chùa trước thời kỳ Hồi giáo nhưng chỉ được công bố trong tuần này, vẫn còn nguyên vẹn từ chổ bắp tay trở xuống nhưng đầu tượng đang còn bị thất lạc, bộ phó bộ văn hóa Mohammad Zia Afshar nói với đài AFP.
Có thể ngôi tượng có nguồn gốc từ thế kỷ thứ 5 hay thế kỷ thứ 6, nhưng đều này vẫn chưa thể được xác định, Zafar Faiman, môtt nhà nghiên cứu tại đồi Naranj nằm ở phía nam của Kabul, nói thêm.
Ngôi tôn tượng có vị trí ngồi và có chiều cao của một người bình thường, ông nói với AFP.
Ngôi chùa tại đồi Naranji đã được khai quật trong nhiều năm nay và đã cho được hơn hai mươi tôn tượng cổ xưa, bộ văn hóa nói.
A phú hãn có một kho duy tích cổ xưa phong phú, một thời năm trên con đường Tơ Lụa nối liền châu Á và châu Âu, nhưng phần lớn những duy tích đó đã bị ăn cắp hay hủy diệt trong những năm chiến tranh và không ai coi ngó.
Các tôn tượng Phật đứng khổng lồ cả hàng thế kỷ đã bị nhà cầm quyền Taliban cho nổ sập vào tháng 4, 2001 tại tỉnh Bamiyan nằm ở miền trung, nơi hiện có nhiều lời kêu gọi để tái dựng lại những tôn tượng đó.
Năm ngoái, các nhà khảo cổ học đã khám phá được những phần còn lại của một tôn tượng Phật nằm cổ xưa dài 19 mét tại Bamiyan.
No. 2396 (Hạt Cát dịch)
Tạng chọn lựa lãnh đạo theo cách thức dân chủ.
Reuters, June 21, 2009
DHARAMSALA, India -- Đức Đạt Lai Lạt Ma đã khuyến khích lưu dân Tây Tạng hãy nắm lấy hệ thống bầu cử dân chủ để chọn lựa một lãnh đạo, nói rằng đó là điều thiết yếu để giữ vững bước chân với thế giới rộng lớn hơn và để bảo đảm sự liên tục của chính phủ họ.
Trong một đoạn video ngắn trình chiếu trước hàng trăm tu sĩ tăng ni và tín chúng ở thị trấn núi đồi Dharamsala miền Bắc Ấn, nhà lãnh đạo tâm linh 73 tuổi của họ cũng đã nói rằng không còn là điều thiết yếu để đẩy nhét cả hai vai trò lãnh đạo tâm linh và chính trị vào cho một con người.
"Hàng ngũ Đạt Lai Lạt Ma đã giữ vai trò lãnh đạo thế tục và tôn giáo hơn 400 đến 500 năm qua. Có thể nó đã từng hữu dụng, nhưng giai đoạn đó đã chấm dứt", nhà Nobel Hòa Bình nói như trên trong đoạn video, căn cứ theo một phụ đề "Ngày nay, đã rõ ràng đối với cả thế giới rằng dân chủ là một hệ thống tốt nhất mặc dù cũng có những tiêu cực nhỏ nhặt", Ngài nói.
Trước kia Ngài cũng đã từng đề nghị rằng tùy vào người dân Tây Tạng nếu họ muốn tiếp tục với truyền thống sau khi Ngài qua đời hay có thể tổ chức một cuộc bầu cử giữa những ngưiời Tây Tạng đang sinh sống ở nước ngoài.
Đức Đạt Lai Lạt Ma cũng có thể tự mình chọn lựa một nhân vật truyền thừa từ các thành viên của chính phủ lưu vong, hoặc một hội đồng lạt ma trưởng lão có thể tuyển chọn ai đó từ trong hàng ngũ của họ, gạt bỏ tiến trình chọn lựa truyền thống thần bí.
"Đó là điều rất nguy hiểm khi chúng ta đặt cả trách nhiệm vào một cá nhân Đạt Lai Lạt Ma". Một cuộc bầu cử lãnh đạo dân chủ hướng dẫn cho một phong trào quần chúng là điều thích hợp", Ngài nói thêm.
"Trên thực tế, một thay đổi xảy ra trong trách nhiêm của Đức Đạt Lai Lạt Ma, như là lãnh đạo thế tục và tâm linh, điều này, tôi nghĩ, rất tốt. Một lãnh đạo tôn giáo gánh vác luôn vai trò lãnh đạo chính trị, giai đoạn đó đã qua rồi".
Vấn đề nhạy cảm.
Việc truyền thừa của Đức Đạt Lai Lạt Ma là một vấn đề nhạy cảm khi tuổi tác và sức khỏe của Ngài bắt đầu xuống dốc.
Nhiều người Tây Tạng lo sợ rằng cái chết của Đức Đạt Lai Lạt Ma, người đã sống lưu vong tại Ấn Độ kể từ khi chạy trốn khỏi Tây Tạng sau một cuộc khởi nghĩa thất bại năm 1959, có thể tạo ra một khoảng trống vai trò lãnh đạo khiến Bắc kinh có thể lợi dụng để siết chặt ách đô hộ. Trung cộng từng nói rằng Đức Đạt Lai Lạt Ma phải tuân theo "tập tục lịch sử", kể cả việc phải đăng ký với Bắc Kinh.
Theo Bắc Kinh, hậu thân của Đức Đạt Lai Lạt Ma phải được chọn lựa bằng cách rút thăm từ một chiếc bình bằng vàng vốn được trao cho người dân Tây Tạng bởi các hoàng đế của tộc Mãn Châu từ đời nhà Thanh.
Nhưng Đức Đạt Lai Lạt Ma đã đề nghị hậu thân của Ngài có thể được tìm thấy bên ngoài Trung quốc, hoặc bản thân những người Tây Tạng có thể bỏ phiếu để quyết định tiếp tục hay không cái truyền thống đã từng cho phép một tu sĩ đảm trách cả hai vai trò lãnh đạo thế tục lẫn tôn giáo tại Tây Tạng.
Ngài cũng đã kêu gọi dân chủ nhiều hơn cho các hệ thống : một thủ tướng được bầu cử đầu tiên của lưu dân Tây Tạng, hoặc Kalon Tripa, trong năm 2001, sự kiện mà Đức Đạt Lai Lạt Ma đã gọi là một "thành tựu ý nghĩa".
Thủ tướng hiện thời, Samdhong Rinpoche, một tu sĩ Tây Tạng, và là một học giả, đã phục vụ hai nhiệm kỳ, và Đức Đạt Lai Lạt Ma thường xuyên nói rằng Ngài đang làm việc bán thời gian trong cương vị lãnh đạo chính trị, đã yêu cầu Rinpoche nhận lấy vai trò hướng dẫn trong quan hệ hỗ tương với người dân Tây Tạng.
"Với việc bầu cử được tổ chức mỗi năm năm, bất kể Đức Đạt Lai Lạt Ma có mặt hay không, hệ thống chính trị lưu vong sẽ được tiếp tục an toàn, vững bền dài lâu", Ngài nói trong đoạn phim video được trình chiếu hôm 20 tháng 06 vừa qua.
