Câu chuyện trong ngày 10-8-2010

Subhà (Therì. 150) Mắt Đẹp Tặng Cho Người

Có những bài học dạy khó hơn học

Trong thời đức Phật hiện tại, nàng sanh ở Ràjagaha (Vương Xá), trong gia đình một Bà-la-môn nổi tiếng. Nàng được đặt tên là Subhà và thân nàng rất tuyệt đẹp, nhất là về tay chân. Do vậy nàng được gọi là Subhà (người đẹp). Khi bậc Ðạo Sư ở Ràjagaha (Vương Xá), nàng khởi được lòng tin và trở thành một nữ cư sĩ. Về sau, nàng lo nghĩ đến kiếp người, thấy sự nguy hiểm các dục lạc, và thấy được sự an tịnh trong nếp sống viễn ly. Nàng xuất gia với sự hướng dẫn của bà Mahàpajàpati, và phát triển thiền quán, nàng chứng được quả Bất lai.

Một hôm, một thanh niên ăn chơi ở Ràjagaha, trong khi còn trẻ tuổi, đứng ở nơi vườn xoài ở Jivaka và thấy nàng đi vào rừng để nghỉ trưa. Nó chận đường nàng lại và xin thỏa mãn dục lạc. Nàng dạy cho nó biết, với nhiều bài kệ, sự nguy hiểm của dục lạc và sự lựa chọn của nàng về đời sống viễn ly, thuyết pháp cho chàng thanh niên ấy. Nhưng chàng thanh niên không có nghe nàng và vẫn đòi thỏa mãn các dục lạc. Vị Trưởng lão Ni, không có dùng những lời khuyên nhủ của mình, thấy chàng ấy mê say con mắt của nàng, liền móc một con mắt của nàng và đưa con mắt ấy cho chàng và nói: 'Ðây là con mắt có tội của nàng'. Chàng thanh niên hoảng sợ, khủng khiếp và xin lỗi nàng. Nàng đi đến trước mặt vị Ðạo Sư, và khi thấy Ngài, con mắt của nàng được chữa lành như cũ. Do vậy, trước mặt Thế Tôn, nàng cảm xúc rung động, hoan hỷ sung sướng. Bậc Ðạo Sư biết được tâm trạng của nàng, dạy nàng và giúp nàng đạt được quả vị cao nhất. Dằn lòng sự vui sướng của nàng, nàng phát triển thiền quán, chứng được quả A-la-hán, với hiểu biết ý nghĩa và hiểu về pháp. Sau đó, an trú trong an lạc Niết bàn, nàng nghĩ đến những gì nàng chứng được và nói lên câu chuyện của nàng với chàng thanh niên ăn chơi bằng những câu kệ như sau:

366. Trong rừng xoài tươi đẹp,

Của ông Jivaka,

Tỷ-kheo-ni Subhà,

Ðang bộ hành đi tới,

Có chàng trẻ ăn chơi

Ngăn chặn Subhà lại

Nàng nói lên người ấy

Những lời nói như sau.

367. Ta đã xúc phạm gì,

Ðể chàng đứng chận tôi?

Thật là không xứng đáng

Ðể một người đàn ông

Xúc phạm nữ xuất gia,

Hỡi Hiền giả, hiểu cho.

368. Bậc Tôn sư ta dạy,

Chính học pháp như vậy,

Ðược bậc Thiện Thệ thuyết,

Là con đường thanh tịnh,

Không có cấu uế nào.

Sao chàng đứng chận ta.

369. Tâm ta thật thanh tịnh,

Tâm người không thanh tịnh,

Tâm người đầy tham ái,

Ta không tham, không uế,

Mọi nơi, ý giải thoát

Sao chàng đứng chận ta?

370. Nàng trẻ, không ác pháp,

Nàng xuất gia làm gì?

Hãy bỏ áo Cà sa!

Ðến, lạc hưởng rừng hoa.

371. Toàn hoa tỏa hương ngạt,

Cây rưới bụi muôn hoa,

Xem tuổi xuân tuổi trẻ,

Là thời tiết hạnh phúc,

Hãy đến thọ hưởng lạc

Trong rừng nở trăm hoa.

372. Con đường dưới vòm hoa,

Xào xạc gió lay động,

Nàng được lạc thú gì,

Khi một mình vào rừng.

373. Trú xứ chúng thú dữ,

Vang tiếng voi rống dục,

Rừng lớn trống không người,

Nhiều hiện tượng hãi hùng,

Nàng lại muốn đi vào,

Không một ai bạn đường?

374. Như búp bê vàng chói,

Giống tiên nữ vườn trời,

Nàng đắp vải Kàsi,

Ðẹp mịn, sáng chói nàng.

375. Ta sống nô lệ nàng,

Nếu nàng sống ở rừng,

Không một sanh loại nào,

Mà ta yêu hơn nàng,

Hỡi nàng mắt dịu hiền,

Như mắt Kin-na-rì.

376. Nếu nàng theo lời ta,

Nàng sẽ được hạnh phúc,

Hạnh phúc sống gia đình,

Sống lâu đài che gió,

Sống có các nữ nhân,

Hầu hạ phục vụ nàng.

377. Mang lụa mịn Kàsi,

Dùng vòng hoa, sáp đỏ,

Ta làm nhiều trang sức,

Vàng châu báu ngọc ngà.

378. Nàng leo lên giường quý,

Gỗ chiên đàn, lỏi thơm,

Che màn đẹp tinh sạch,

Trải nệm mới lông dài.

379. Như sen vươn từ nước,

Phục vụ cho phi nhân,

Như vậy nàng Phạm hạnh,

Sống toàn hảo đến già.

380. Ở đây là cái gì,

Chàng xem là tuyệt diệu,

Trong nghĩa địa ứ đầy,

Tràn đầy những thân xác,

Chàng được thấy cái gì,

Trong thân xác hủy hoại,

Khi chàng thốt ra lời,

Si mê, vô ý thức?

381. Chính mắt như sơn dương,

Như Kinri giữa rừng,

Ta thấy con mắt nàng,

Dục lạc liền tăng trưởng.

382. Trong gương mặt không uế,

Sáng chói như vàng ròng,

Chẳng khác gì hoa sen,

Ðặt chính giữa đài sen,

Thấy con mắt của nàng,

Lòng dục liền tăng trưởng.

383. Tuy xa ta vẫn nhớ,

Lông mi dài tuyệt đẹp,

Không gì ta yêu hơn,

Mắt Kinri của nàng.

384. Chàng muốn dùng phi đạo,

Tìm mặt trăng mà chơi,

Muốn nhảy qua Mê-ru,

Muốn tìm đến con Phật.

385. Trên đời này, cõi trời,

Ta nay không tham ái.

Ta không biết người ấy,

Người ấy như thế nào,

Ðường đạo đã giết sạch,

Giết hại tận gốc rễ.

386. Quăng đi như hố than,

Than hừng đang cháy đỏ,

Ðánh giá như thuốc độc,

Ðang xâm nhập đến thân,

Ta không biết người ấy,

Người ấy như thế nào,

Ðường đạo đã giết sạch,

Giết hại đến gốc rễ.

387. Hãy cám dỗ nữ nhân,

Không có biết quán sát,

Hay Ðạo Sư người ấy,

Ðang còn phải học tập,

Chàng mê hoặc người ấy,

Làm hại được người ấy.

388. Còn ta đã chánh niệm,

Ðối khen chê lạc khổ,

Biết hữu vi bất tịnh,

Bám chặt tư tưởng ấy.

389. Ta là đệ tử Ni,

Của bậc đại Thiện Thệ,

Ta đã dấn thân bước

Trên đường đạo tám ngành,

Mũi tên đã nhổ lên

Không còn các lậu hoặc,

Ta đi đến nhà trống,

Tâm tư ta hoan hỷ.

390. Ta đã được thấy nó,

Một búp bê khéo vẽ,

Với trục quay gỗ mới,

Khéo cột với dây que,

Búp bê ấy nhảy múa,

Nhiều điệu múa khác nhau.

391. Dây que ấy được rút,

Mở lòng rời phân tán,

Thành trống không, miếng nhỏ,

Chỗ nào ý say đắm.

392. Thân ta ví dụ vậy,

Không bộ phận không động.

Không bộ phận, không động.

Chỗ này ý say đắm.

393. Như thấy một bức vẽ,

Tô màu đỏ trên tường,

Cái thấy chàng đảo lộn,

Vì trí người thiếu sót.

394. ảo thuật xem tối thượng,

Như cây vàng trong mộng,

Mù lòa ngươi chạy theo,

Cái trống không, không thực,

Như cái trò múa rối,

Ðược xem giữa quần chúng.

395. Mắt nàng như hòn bi,

Ðặt lỗ trống của cây,

Như những bong bóng nước,

Ðầy dẫy những nước mát,

Những con người đa dạng,

Sanh ra những mủ ghèn.

396. Thiếu nữ đẹp tuyệt ấy,

Với tâm không chấp trước,

Bóc một con mắt nàng.

Trao liền cho người ấy,

Và nói hãy cầm lấy,

Con mắt này của người.

397. Khi ấy tham liền diệt,

Chàng khẩn cầu xin lỗi,

Mong rằng Phạm hạnh ni,

Ðược an ổn trở lại,

Tôi sẽ không còn dám,

Xâm phạm thế này nữa.

398. Hai hạng người thế này,

Chẳng khác ôm lửa hừng,

Tôi như nắm rắn độc,

Mong an ổn tha thứ.

399. Thoát khỏi bị xúc phạm,

Vị Tỷ-kheo-ni ấy,

Từ đấy đi đến gần

Bậc Giác ngộ thù thắng,

Thấy được tướng công đức,

Tốt đẹp và thù thắng,

Mắt của nàng hồi phục,

Ðược trở lại như xưa.

(Trưởng Lão Ni Kê, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 9-8-2010

Utara (Thera. 18) Tự Hoá Giải Hàm Oan

Chỉ có một thứ công lý thật sự đó là nghiệp báo

Trong thời đức Phật hiện tại, ngài sanh ở Ràjagaha (Vương Xá), con một Bà-la-môn có danh tiếng, được đặt tên là Uttara. Ngài thông suốt giáo điển Vệ-đà, và có danh tiếng về gia tộc, về dung sắc, về thông minh, về đức hạnh. Vassakàra, một vị bộ trưởng có danh ở Magadha (Ma-kiệt-đà), thấy những thành tích của ngài, muốn gả con gái cho ngài, nhưng ngài đã thiên về hạnh giải thoát nên đã từ chối và ngài đến nghe ngài Sàriputta (Xá-lợi-phất) thuyết giảng. Với lòng tin, ngài xuất gia, làm tròn bổn phận của người Sa-di, hầu hạ Tôn giả Sàriputta.

Một hôm, Tôn giả Sàriputta bị bệnh, Uttara đi tìm một y sĩ chữa bệnh, ngài đặt bình bát ngài trên bờ hồ để xuống hồ nước súc miệng. Một người ăn trộm, bị lính đuổi, chạy ra khỏi cửa thành, khi chạy ngang liền quăng bỏ các châu báu đánh cắp vào trong bình bát của người Sa-di và bỏ chạy. Khi các người lính đến, thấy đồ châu báu trong bình bát của ngài liền bắt ngài đưa đến Bà-la-môn Vassakàra để trừng phạt ngài.

Ðức Phật nhận thấy thiền quán của ngài đã chín muồi, nên đi đến ngài, đặt nhẹ tay trên đầu ngài và nói: 'Ðây là kết quả nghiệp trước của Thầy, Thầy cần phải chấp nhận nhờ sức mạnh suy tư'. Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho ngài, Uttara vì nhờ đức Phật đặt nhẹ tay trên đầu, tâm tư được phấn khởi, nhờ thiền quán chín muồi, nhờ uy nghi đức độ của bậc Ðạo Sư, ngài cảm thọ hỷ lạc, đoạn tận các uế nhiễm, chứng sáu thắng trí. Vươn mình lên khỏi cột trụ, ngài đứng trên hư không, hiển hiện thần thông vì lòng từ mẫn đối với kẻ khác. Trước sự ngạc nhiên của tất cả mọi người, các vết thương của ngài được lành hẳn khi được các Tỷ-kheo khác hỏi: 'Thưa Hiền giả, làm sao khi Hiền giả đau khổ như vậy, Hiền giả có thể phát triển thiền quán?'. Ngài trả lời 'Khi tôi thấy rõ được sự đau khổ của mình tái sanh, và tánh nhân duyên sanh của sự vật, thời sự nguy hiểm của sự đau khổ ít hơn, hiện tại không ngăn tôi phát triển thiền quán và chứng được kết quả.

121. Không có gì có mặt,

Lại thường còn mãi mãi,

Không có các hành gì,

Lại thường hằng thường trú.

Các uẩn được khởi lên,

Ðến đời khác diệt vong.

122. Biết được nguy hiểm này,

Ta không muốn sanh hữu,

Từ bỏ tất cả dục,

Ta chứng lậu hoặc tận.

(Trưởng Lão Tăng Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 8-8-2010

Bhadda Kundalakess (Therì. 134) tự mình cột trói tự mình cởi trói

Dùng trí thay đổi số phận đúng là nghiệp mỏng đức dầy

Trong thời đức Phật hiện tại, nàng sanh ra ở Rajagaha (Vương Xá), trong gia đình vị thủ khố của nhà vua, và được tên là Bhaddà. Lớn lên và luôn luôn có người hầu hạ, nàng thấy ngang qua khe cửa, Satthuka, con vị giáo sĩ của vua, một kẻ cướp bị dẫn đi hành hình, theo lệnh của vua. Nàng bỗng yêu Satthuka và nằm trên giường nàng nói: 'Nếu ta không được chàng, ta sẽ chết'. Người cha vì thương nàng, nên hối lộ cho những người lính và đưa Satthuka đến gặp nàng. Satthuka khởi lòng tham đồ trang sức của nàng nên nói với nàng là khi bị dẫn đến 'hòn núi của kẻ trộm', chàng có phát nguyện: Nếu chàng được tha, chàng sẽ làm lễ cúng tạ ơn và nhờ nàng sửa soạn lễ tạ. Muốn được chàng bằng lòng, nàng vâng theo ý muốn của Satthuka, tự trang điểm với các đồ trang sức, lên xe đi với chàng và cùng đi đến 'hòn núi của kẻ trộm' Satthuka không cho người hầu hạ đi theo, lấy đồ trang sức cúng dường, và leo lên núi một mình với nàng, nhưng không nói lời thân ái với nàng. Do thái độ của chàng, nàng tìm ra được mưu kế của chàng. Rồi Satthuka bảo nàng cởi áo ngoài ra, dùng áo gói đồ trang sức nàng đang mang theo, Nàng hỏi chàng nàng có làm điều gì sái quấy chăng, và chàng trả lời: 'Nàng thật ngu si ta đến đây có phải để làm lễ cúng dường đâu! Ta chỉ đến đây để lấy đồ trang sức của nàng'. Nàng nói: 'Này chàng thân yêu, các đồ trang sức này của ai, và đồ trang sức nào thuộc của em'. Chàng nói: 'Ta không biết gì về sự phân chia này'. Nàng nói: 'Thôi được, chàng thân yêu, nhưng chàng cho em một sở nguyện, cho em mang đồ trang sức và được hôn chàng! Satthuka bằng lòng và nàng ôm hôn chàng đàng trước, rồi ôm chàng hôn đàng sau, và trong khi ấy xô chàng ngã xuống vực núi. Một Thiên nhân ở trên núi, thấy nàng làm vậy liền khen rằng:

Không phải là lúc nào,

Ðàn ông cũng khôn hơn!

Nữ nhân khi lanh lẹ,

Cũng tỏ khôn ngoan hơn,

Không phải là lúc nào,

Ðàn ông cũng khôn hơn!

Nữ nhân cũng khôn ngoan,

Chỉ nghĩ một phút giây!

Rồi Bhaddà suy nghĩ: 'Nay ta không thể về nhà được khi sự việc đã xảy ra như vậy. Vậy từ đây ta sẽ xuất gia'. Rồi nàng xuất gia theo phái Ni-kiền Tử. Họ hỏi nàng: 'Nàng ưng xuất gia đến mức độ nào?' Nàng trả lời: 'Tôi muốn xuất gia vào hạng tối thượng!' Rồi họ nhổ tóc của nàng và khi tóc nàng dài và quăn lại, nàng được gọi là Bhaddà tóc quăn. Nhưng trong khi nàng tập sự học hỏi giáo lý của phái Ni-kiền Tử, nàng biết rằng giáo lý ấy không có gì đặc biệt. Nàng từ giã chúng Ni-kiền Tử, tìm học những bậc minh sư có danh tiếng và cuối cùng không ai có thể tranh luận với nàng. Nàng vun lên một đống cát gần cửa đi vào làng, trồng lên một nhánh cây diêm phù, bảo mấy đứa con nít xem ai nhổ lên nhánh cây ấy. Sau một tuần không có ai nhổ lên cành cây, nàng liền đem cành cây ấy đi một nơi khác.

Thế Tôn trong khi đi thuyết giảng, đến tinh xá Jetavana gần Sàvatthi, đúng lúc Bhaddà tóc quăn trồng nhánh cây ấy tại cửa thành Sàvatthi. Tôn giả Sàriputta vào thành, thấy cành cây ấy, muốn nhiếp phục nàng, bảo các đứa con nít dẫm lên cành cây ấy, để mở đầu cuộc tranh luận, nàng nghĩ rằng cuộc tranh luận sẽ không có kết quả nếu không có quần chúng đỡ đầu. Vì vậy nàng quy tụ một số đông quần chúng đến chứng kiến cuộc tranh luận giữa nàng và Tôn giả Sàriputta. Trước hết Tôn giả Sàriputta để cho nàng hỏi và Tôn giả trả lời, cho đến khi nàng không còn gì để hỏi nữa và ngồi im lặng.

Rồi Tôn giả hỏi nàng: 'Thế nào gọi là một?' Nàng Bhaddà tóc quăn thú nhận không thể trả lời được. Tôn giả nói, một chút như vậy mà nàng không trả lời được, thì nàng có thể biết thêm được gì? Rồi Tôn giả giáo giới cho nàng và nàng xin quy y Tôn giả.Tôn giả Sàriputta khuyên nên quy y Thế Tôn, bậc Ðạo Sư loài Người và Trời. Nàng vâng lời, chiều lại đi đến yết kiến Thế Tôn khi ngài đang thuyết pháp. Sau khi đảnh lễ nàng đứng một bên, Thế Tôn thấy căn cơ nàng đã thuần thục liền nói:

Dầu nói ngàn câu kệ,

Nhưng không chút lợi ích,

Tốt hơn nói một câu,

Nghe xong được tịnh lạc.

(Pháp cú 101)

Khi đức Phật nói xong bài kệ này, nàng chứng được quả A-la-hán với pháp tín thọ, nghĩa tín thọ.

Nàng xuất gia, thọ giới với quả A-la-hán và chính đức Phật trao đại giới cho nàng. Rồi nàng đi đến tinh xá Tỷ-kheo-ni, sống an lạc hạnh phúc. Nàng sung sướng phấn khởi nói lên những bài kệ:

107. Trước ta sống một y,

Tóc cạo, thân mang bùn,

Không lỗi xem có lỗi,

Có lỗi xem là không.

108. Ban ngày rời tinh xá,

Trên ngọn núi Linh Thứu,

Ta thấy Phật vô uế,

Dẫn đầu chúng Tỷ-kheo.

109. Quỳ gối ta đảnh lễ,

Ðối diện ta chắp tay,

Hãy đến này Bhaddà,

Ta được thọ đại giới.

110. Ta đi khắp Angà,

Mogadhà, Vajjì,

Quốc độ Kosala,

Mười lăm năm không nợ,

Ăn đồ ăn quốc độ.

111. Làm được nhiều công đức,

Tín nam này có tuệ,

Cho Bhaddà chiếc y,

Thoát khỏi mọi triền phược.

Câu chuyện trong ngày 7-8-2010

Kassapa (Thera. 12) Đắc Đạo Nhờ Làm Theo Lời Mẹ

Đừng bao giờ nghĩ rằng tình thương của bà mẹ không có chỗ đứng trong đạo giải thoát.

Trong thời đức Phật hiện tại, ngài sanh ở Sàvatthi, con một Bà-la-môn thuộc Tây Bắc (Udicca-hahmanacsa) và được đặt tên là Kassapa. Cha ngài mất khi ngài còn nhỏ, mẹ ngài nuôi ngài lớn lên. Một ngày kia, ngài nghe đức Phật giảng ở Jetavana, ngay lúc ấy nhờ nghiệp duyên thuần thục, ngài chứng được Sơ quả. Ngài đi đến gặp mẹ và xin xuất gia.

Khi đức Phật an cư, làm lễ tự tứ xong, bắt đầu bộ hành, Kassapa muốn được đi theo Thế Tôn. Trước hết ngài đến xin phép bà mẹ và được mẹ cho phép đi với lời khuyên dạy như sau:

82. Hãy đi tại chỗ nào,

Khất thực nhận dễ dàng,

Những chỗ được an toàn,

Những chỗ không sợ hãi,

Tại những chỗ như vậy,

Này con, con hãy đi,

Chớ khiến cho đời con,

Sầu muộn bị va chạm.

Ngài suy nghĩ 'Mẹ ta muốn ta đến đến chỗ ta giải thoát khỏi phiền não, như vậy đây là dịp cho ta đạt được giải thoát hoàn toàn, không có sầu não buồn phiền'.

Rồi ngài cố gắng triển khai thiền quán, chứng quả A-la-hán. Vì rằng lời khuyên của mẹ giúp ngài tinh tấn hành trì chứng quả, nên ngài nói lại bài kệ ấy.

(Trưởng Lão Tăng Kệ - HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 6-8-2010

Càpà (Therì. 151) Lỡ duyên đời, tròn duyên đạo.

Mỗi con người có uẩn khúc riêng, do vậy, đường giải thoát là một kinh nghiệm cá biệt.

Trong thời đức Phật hiện tại, nàng được sanh ở xứ Vankahàra, trong làng những người thợ săn đặt bẫy mồi, con người chủ thợ săn và được đặt tên là Càpà. Trong lúc ấy, Upaka một ẩn sĩ khổ hạnh, gặp đức Bổn Sư khi Ngài đi từ Bồ đề đạo tràng đến Ba-la-nại để chuyển pháp luân và hỏi ngài: 'Này Ngài, hình như Ngài được dồi dào sức khỏe. Da của Ngài thật trong sáng. Này Ngài, Ngài từ ai xuất gia? Vị Ðạo Sư của Ngài là ai? Hay ngài tin tưởng giáo lý gì?' Và bậc Ðạo Sư trả lời như sau:

Ta chinh phục tất cả,

Mọi sự việc, Ta biết,

Sống giữa vật không nhiễm,

Ta từ bỏ tất cả,

Mệnh chung, ác đoạn tận

Kiến thâm sâu, Ta chứng,

Ta chỉ ai cho ông,

Ta không có Bổn Sư,

Trên đời đứng một mình,

Không ai sánh bằng Ta.

Nay Ta đang đi đến,

Thành phố Ba-la-nại,

Ðể vận chuyển Pháp luân,

Quay bánh xe Chánh pháp

Thức tỉnh và hướng dẫn,

Quần chúng đang mê muội,

Ðánh tiếng trống bất tử,

Rưới cam lồ giải thoát.

Vị ẩn sĩ, biết được sự giác ngộ và sứ mệnh của Ngài nên nói: 'Này Ngài, mong rằng sự việc sẽ như Ngài nói, Ngài xứng đáng là bậc chiến thắng bất diệt'. Rồi Upaka đi con đường tắt đến Vankahara, và sống gần chỗ các người thợ săn. Người chủ thợ săn lo cung phụng cho Upaka. Một hôm, người chủ đoàn thợ săn đi bắn xa với các con trai và anh em, bảo Càpà lo cúng dường cho Upaka. Nhưng Càpà rất đẹp và khi Upaka đến tại nhà để khất thực, Upaka mê say sắc đẹp của nàng, đến nỗi ăn không được, phải đem thức ăn về nhà và nguyện thà chịu chết nếu không lấy được Càpà. Sau bảy ngày, người chủ thợ săn trở về hỏi vị A-la-hán của mình ở đâu, và được biết Upaka chỉ đến nhà mình một lần đầu rồi thôi không đến nữa. Người thợ săn tìm kiếm đến Upaka và Upaka than khóc thú nhận sự đắm say của mình. Người thợ săn hỏi Upaka có biết nghề gì không, Upaka trả lời là không và chịu đi lượm các loài chim thú bị bắt được và đem bán. Người thợ săn bằng lòng cho Upaka một cái áo khoác ngoài đưa về nhà và gả Càpà cho. Sau một thời gian Càpà sanh được một người con trai và đặt tên là Subhadda. Khi đứa con khóc, Càpà liền hát lên như sau để chế nhạo chồng mình; 'Con của Upaka! Con của vị ẩn sĩ! Con kẻ bán đồ săn! Chớ khóc, chớ khóc này con'. Cuối cùng Upaka tức quá trả lời: 'Này Càpà, đừng nghĩ rằng không có ai che chở cho ta! Ta có một người bạn, một vị chiến thắng bất diệt, ta sẽ đến với người bạn ấy'. Càpà biết chồng mình tức giận, nhưng vẫn trêu chọc chồng mình, cho đến một hôm Upaka cương quyết ra đi. Nàng cố cản ngăn nhưng không được và cuối cùng Upaka ra đi để gặp Thế Tôn ở Sàvatthi. Thế Tôn dặn các Tỷ-kheo khi nào có ai đến hỏi: 'Vị chiến thắng bất diệt ở đâu?' thời đưa người ấy vào gặp đức Phật. Khi Upaka đến tịnh xá và hỏi: 'Vị chiến thắng bất diệt ấy ở đâu?' Các Tỷ-kheo đưa Upaka đến gặp đức Phật. Ðức Phật cho Upaka xuất gia và cuối cùng Upaka chứng được quả Bất lai. Sau khi mạng chung Upaka được sanh lên cõi Trời Aviha, và khi tái sanh, Upaka chứng được quả A-la-hán.

Còn Càpà, đau buồn vì chồng bỏ đi, giao con lại cho ông ngoại đi theo Upaka, xin được xuất gia và chứng được quả A-la-hán và lấy bài kệ của Upaka, hợp chung với bài kệ của mình, nàng nói lên sự phấn khởi của mình:

Upaka nói:

291. Ta trước tay cầm gậy,

Nay ta thành thợ săn,

Sa lầy đầm khốn cùng,

Ta không đến bờ kia.

292. Càpà chọc đứa con,

Mỉa mai ta say đắm,

Chặt trói buộc Càpà,

Ta nay đã xuất gia.

Càpà nói:

293. Chớ có tức giận em,

Hỡi bậc đại chiến thắng,

Chớ có tức giận em,

Hỡi bậc đại ẩn sĩ,

Kẻ bị giận chi phối,

Khổ hạnh khó thanh tịnh.

294. Ta sẽ rời Nàlà!

Ai ở lại Nàlà,

Khi nếp sống đúng pháp,

Tại đấy vị Sa-môn,

Bị sắc đẹp nữ nhân,

Trói buộc vào quyến rũ.

295. Hãy trở lui thưa chàng,

Chàng mắt đen của thiếp,

Hãy hưởng thọ dục lạc,

Như trước chàng đã hưởng,

Thiếp xin phục tùng chàng,

Lại còn bà con thiếp.

296. Này Càpà phần tư,

Ðiều nàng đã nói lên,

Ðôi kẻ say mê nàng,

Có thể thành lớn mạnh.

297. Chàng mắt đen của thiếp,

Thiếp chẳng đẹp hay sao,

Như cây lựu nẩy mầm,

Nở hoa trên đầu núi,

Như giây leo giăng hoa,

Hay như bông thổi kèn,

Trong nội địa hoang đảo,

Hãy nhìn sắc đẹp thiếp.

298. Ướp thơm với mùi hương,

Hương chiên đàn đỏ thắm,

Thiếp mang lụa Kàsi,

Lụa Kàsi tối thượng,

Thiếp đẹp như thế này,

Sao chàng bỏ rơi thiếp.

299. Như thợ săn bắt chim,

Muốn dùng mồi bắt chim,

Dầu bủa giăng sắc đẹp,

Nàng không trí ta được!

300. Còn quả con trai này,

Do chàng sanh ra thiếp,

Chàng mắt đen của thiếp,

Sao chàng lại từ bỏ,

Ðứa con trai của thiếp,

Ðứa con trai của chàng.

301. Bậc trí bỏ con trai,

Bỏ bà con, tài sản,

Bậc đại hùng xuất gia,

Như voi biết trói buộc.

302. Con trai này của chàng,

Nay thiếp dùng gậy dao,

Ðánh ngã nó trên đất,

Hãy tự cứu cho chàng,

Vì sầu muộn đứa con,

Chàng không thể bỏ đi.

303. Nếu nàng quăng con trai

Cho chó sói, loài chó,

Kẻ sanh con trai ta,

Không động lòng trắc ẩn,

Nàng sẽ không làm được,

Khiến ta trở lui lại.

304. Nay mong chàng tốt lành,

Chàng mắt đen của thiếp!

Chàng sẽ đi đến đâu?

Làng nào, thị trấn nào,

Chàng đi thành phố nào?

Chàng đi kinh đô nào?

305. Xưa đời sống chúng tôi,

Tổ chức thành đồ chúng!

Không phải là Sa-môn,

Chúng tôi tưởng Sa-môn!

Chúng tôi sống bộ hành,

Làng này qua làng khác,

Sống trong những thành phố,

Cũng như tại thủ đô.

306. Nay thật Thế Tôn này,

Dọc bờ sông Ni-liên,

Ngài thuyết giảng Chánh pháp,

Cho các loài hữu tình,

Ðoạn tận mọi khổ đau,

Ta nay đi đến Ngài,

Ngài sẽ là Ðạo Sư,

Ðạo Sư của chúng ta.

307. Nay chàng đi đảnh lễ,

Bậc Thế Tôn vô thượng!

Ði hữu nhiễu quanh Ngài!

Dâng Ngài lòng cung kính.

308. Càpà, như nàng nói!

Lợi ích cả hai ta!

Nay ta thay mặt nàng,

Lễ Thế Tôn vô thượng,

Ði hữu nhiễu quanh Ngài,

Ta dâng lòng cung kính.

309. Rời Kàla ra đi,

Dọc sông Ni-liên-thiền,

Thấy bậc Chánh Ðẳng giác,

Thuyết pháp đạo bất tử.

310. Thuyết khổ, khổ tập khởi!

Vượt qua sự dau khổ,

Thuyết đường Thánh tám ngành,

Ðưa đến khổ tịnh chỉ.

311. Ðảnh lễ chân Ngài xong,

Hữu nhiễu quanh Ngài xong,

Trình lên lời ước nguyện,

Của Càpà vợ chàng!

Rồi chàng xin xuất gia,

Sống đời không gia đình,

Chứng đạt được Ba minh,

Làm xong lời Phật dạy.

(Trưởng Lão Ni Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 5-8-2010

Nandaka (Thera. 23) quán chiếu bên đường

Bài học quan trọng nhất của tuệ quán thường đến từ những thứ tầm thường nhất

Trong thời đức Phật hiện tại, ngài sanh ở Campà trong một gia đình thị dân, được đặt tên là Nandaka. Ngài là em trai của Bharata (sẽ được nói đến sau). Cả hai được nghe Sona Kolivisa thuyết pháp, liền xuất gia, nghĩ rằng: 'Sona được nuôi dưỡng tế nhị còn xuất gia được, huống nữa chúng ta?' Bharata chứng ngay sáu thắng trí, còn Nandaka, vì còn nhiều tư tưởng không trong sạch, không thể điều khiển được thiền quán, chỉ có thể thực hành. Rồi Bharata muốn giúp đỡ ngài, khiến ngài làm thị giả và cả hai người ra đi. Ngồi bên vệ đường, Bharata thuyết pháp cho ngài về thiền quán.

Có một đoàn lữ hành đi ngang qua, một con bò đực kéo xe qua đám bùn không nổi nên ngã quỵ xuống. Ngài dạy cởi con bò khỏi chiếc xe, cho nó ăn cỏ, uống nước. Con bò khỏi sự mệt nhọc lại được cột vào xe, với sức mạnh, được bồi dưỡng, con bò kéo xe qua được đám bùn, Bharata nói:

- Này em Nandaka, em có thấy hiện tượng ấy không?'.

- Thưa anh, em có thấy.

- Vậy hãy tìm hiểu ý nghĩa! Và Nandaka nói: 'Như con bò được bồi dưỡng, lấy lại sức mạnh, ta cần phải tự lực lôi mình ra khỏi đám bùn lầy của tái sanh!' Dùng sự kiện này là một đề tài thiền quán, ngài đã chứng được quả A-la-hán. Rồi ngài tuyên bố chánh trí của ngài cho người anh nghe với những bài kệ:

173. Như con vật hiền thiện,

Thuộc giống tốt, khéo luyện,

Sau khi ngã quỵ xuống,

Lại gượng lên đứng dậy,

Lấy được thêm sức mạnh,

Không bỏ kéo gánh nặng.

174. Cũng vậy, hãy nhận con,

Ðệ tử bậc Chánh giác,

Con đầy đủ chánh kiến,

Khéo tu luyện thuần thục,

Con thật con chánh thống.

Của đức Phật Chánh giác.

(Trưởng Lão Tăng Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 4-8-2010

Patàcàrà (Therì. 134), Vấp ngã trên mặt đất, chống tay trên đất mà đứng dậy

Khổ đau có thể là phương diệu dược chữa căn bệnh khổ trầm thống

Trong thời đức Phật hiện tại, nàng sanh trong gia đình vị thủ ngân khố nhà vua ở Sàvatthi. Khi đến tuổi trưởng thành nàng giao du với một người đầy tớ trong nhà. Khi cha mẹ nàng định ngày gả nàng cho một chàng trai xứng đôi, nàng trốn đi với người tình nhân và sống tại một ngôi làng nhỏ. Khi nàng sắp sanh, nàng bảo chồng đưa nàng về nhà cha mẹ, vì ở đây không có ai săn sóc nàng, nhưng chồng nàng cứ hẹn lần hẹn hồi cho đến khi nàng biết chồng nàng không muốn đi về. Nàng liền chờ chồng đi vắng, sắp đặt công việc, tin cho người láng giềng biết rồi nàng bỏ về nhà cha mẹ. Khi người chồng về, người chồng liền đuổi theo, sợ nàng không có người săn sóc. Chồng nàng bắt gặp nàng và giữa đường nàng sinh được người con, rồi hai vợ chồng lại đi trở về làng. Ðến kỳ sinh nở thứ hai, sự việc xảy ra như lần trước, nhưng có điểm khác biệt như sau: giữa đường mưa to gió lớn nổi lên, người chồng tìm lá và cây làm cái chòi cho nàng tránh mưa, nhưng bị con rắn từ gò mối bò ra cắn chồng nàng chết tại chỗ. Trong cơn đau khổ chờ đợi chồng nàng, nàng bồng đứa con trên ngực và giữa mưa to gió lớn nàng nằm phục xuống đất để che chở cho hai đứa con trải qua một đêm như vậy cho đến sáng. Ðến sáng, nàng đi tìm chồng và thấy chồng bị rắn cắn chết rồi. Nàng khóc than suốt đêm. Vì mưa to, nước sông dâng lên đến đầu gối, nàng lại quá yếu nên không thể bồng hai đứa con lội qua sông. Nàng để đứa lớn ở bờ bên này và bồng đứa nhỏ lội qua sông. Rồi nàng đặt đứa nhỏ nằm trên khăn trùm đầu, dùng cành cây che lại để nó trên bờ, còn nàng lội qua sông lại để đem đứa lớn qua. Nhưng đến giữa dòng, quay mình trở lại thời thấy một con diều hâu, tưởng đứa con nít là một miếng thịt, nên bay xuống tha đứa nhỏ đi. Dầu cho người mẹ có xua đuổi và la lên nhưng vì quá xa nên không làm gì được. Còn đứa lớn bên bờ bên này, nghe tiếng mẹ la tưởng là mẹ kêu liền lội xuống nước đi qua và bị nước cuốn trôi. Thế là hai đứa con và cả người chồng bị chết. Nàng vừa khóc vừa đi về thành Sàvatthi, lại được tin hồi hôm mưa to gió lớn làm sụp đổ căn nhà của cha mẹ nàng, giết chết cả cha mẹ và em nàng vừa làm lễ hỏa táng xong. Trong cơn đau khổ khủng khiếp chồng chất, nàng hóa điên dại, ăn mặc hở hang, nàng vừa khóc vừa than:

Hai con ta đã chết,

Chồng ta cũng chết luôn,

Rồi trên giàn hỏa táng,

Cha ta và mẹ ta,

Cùng đứa em trai ta,

Vừa làm lễ thiêu đốt.

Rồi nàng đi lang thang đây đó, khóc than nỗi đau khổ của nàng, và vì nàng mang xiêm áo tả tơi, nàng được gọi là Patacàra (kẻ mang xiêm áo). Người đi đường thấy nàng gọi nàng là người điên, có kẻ ném đá, có người thì quăng đồ nhớp bụi bặm trên nàng. Bậc Ðạo Sư ở Jetavana đang thuyết pháp, thấy nàng đi lang thang như vậy và biết căn cơ trí tuệ của nàng đã chín muồi, ngăn cản không cho người ta xua đuổi nàng và cho phép lại gần, khiến nàng hồi tỉnh lại, và cảm thấy xấu hổ với cách ăn mặc của mình, nàng nằm phục xuống đất. Một người quăng cho nàng một tấm y, nàng quấn y vào mình và thỉnh Phật cứu độ cho nàng và nàng kể lại thân phận của nàng: 'Thế Tôn hãy cứu độ cho con. Một đứa con bị chim diều hâu mang đi; một đứa con bị nước cuốn trôi; còn chồng con bị rắn cắn chết; cha mẹ và em con bị căn nhà sụp đổ giết chết và bị hỏa táng. Ðức Phật nói: 'Này Patacàra, đừng nghĩ rằng nàng đến với một người có thể cứu độ cho nàng. Như nay nàng than khóc vì con chết, vì chồng chết, cha mẹ chết. Cũng vậy, nàng đã khóc than kiếp luân hồi của nàng vì rằng con, chồng và cha mẹ bị chết của nàng còn nhiều hơn nước sông bốn biển'.

Nước bốn biển ít hơn,

Nước mắt của loài Người,

Khóc than vì đau khổ,

Vậy sao nàng hủy hoại,

Sanh mạng của chính mình,

Trong khóc than sầu khổ!

Nghe Thế Tôn dạy về con đường không thể diệt khổ, nỗi đau khổ của nàng được nhẹ dần. Rồi đức Phật khuyên thêm: 'Ôi Patàcàrà, một người mệnh chung, thì con cháu, bà con không có thể làm chỗ nương tựa. Cho đến hiện tại, họ cũng không giúp đỡ được gì. Do vậy, người có trí sống đời sống giới đức thanh tịnh, thành tựu con đường hướng đến Niết-bàn. Rồi đức Phật dạy:

Các con, cha, bà con,

Không phải chỗ nương tựa,

Khi thân hoại mạng chung,

Bà con huyết thống nàng,

Không thể che chở nàng!

Thấy được sự thật này.

Kẻ trí sống giới đức,

Và mau chóng thành tựu,

Con đường hướng Niết-bàn.

Khi bậc Ðạo Sư nói xong, nàng chứng được quả Dự Lưu và xin được xuất gia. Ðức Phật đưa nàng đến chúng Tỷ-kheo-ni và cho phép nàng được xuất gia.

Rồi nàng tinh tấn tu hành, cố gắng thành đạt những quả vị cao hơn. Một hôm lấy nước trong bát rửa chân, khi nàng đổ nước, thời nước chảy đến một khoảng đường ngắn rồi biến mất. Nàng đổ thêm nước, và con đường nước chảy dài hơn, và lần thứ ba, nàng lại đổ nuớc và con đường nước chảy còn dài hơn trước khi biến mất. Dựa trên sự kiện này làm nền tảng suy tư, nàng nghĩ: 'Cũng vậy là loài Người, chết trẻ, chết nửa chừng và chết già'. Và đức Phật ở tại hương phòng của Ngài phóng hào quang, hiện lên trước mặt nàng và dạy rằng: 'Hỡi nàng Patàcàrà, như vậy là cuộc sống của loài Người, cuối cùng cũng phải mạng chung. Vậy tốt hơn là sống như thế nào để thấy sự sanh diệt của năm uẩn, dầu cho chỉ thấy được một ngày, hay chỉ một sát-na, còn hơn sống một trăm năm mà không thấy được sự thật ấy:

Người sống một trăm năm,

Không thấy pháp sanh diệt,

Tốt hơn sống một ngày,

Thấy được pháp sanh diệt.

(Pháp cú. 113)

Khi Thế Tôn nói xong, Patàcàrà chứng được quả A-la-hán với pháp tín thọ, nghĩa tín thọ. Suy tư đến quả chứng của mình, khi còn là một học nữ, nàng tán thán sự kiện đã giúp nàng chứng được quả vị cao hơn, và nàng nói lên bài kệ:

112. Với cây, cày ruộng đất,

Gieo hột giống trên đất,

Loài Người được tài sản,

Nuôi dưỡng vợ và con.

113. Sao ta, giới đầy đủ

Làm theo Ðạo Sư dạy,

Lại không chứng Niết-bàn,

Không nhác, không dao động.

114. Khi ta đang rửa chân,

Làm cho dòng nước chảy,

Thấy được nước rửa chân

Từ cao chảy xuống thấp,

Nhờ vậy, tâm được định,

Như ngựa hiền khéo luyện.

115. Rồi ta cầm cây đèn,

Bước vào ngôi tinh xá,

Nằm trên chiếc giường nhỏ,

Ta nhìn quán ngọn đèn.

116. Rồi lấy cây kim nhỏ,

Dìm tim đèn xuống dần,

Thấy cây đèn Niết-bàn,

Tâm ta được giải thoát.

(Trưởng Lão Ni Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 3-8-2010

Yasa (Thera. 17) Tròn Đủ Túc Duyên

Có nhiều người đi tu không phải chỉ có ý chí mà cò đầy đủ phúc nghiệp

Trong thời đức Phật hiện tại, ngài sanh trong một gia đình nhân sĩ rất giàu có ở Benares (Ba-la-nại). Ngài được nuôi dưỡng rất tinh tế, và có ba lâu đài hợp với ba mùa. Một đêm, do nhân duyên quá khứ thúc đẩy ngài thấy cảnh bất tịnh của những người hầu cận ngài. Quá xúc động trước cảnh tượng ấy, ngài đi đôi dép vàng, từ bỏ thành, nhà và được chư Thiên mở cửa thành cho. Ngài đi đến Isipatana (Chư Thiên đọa xứ), vừa đi vừa than 'Ôi sầu khổ thay! Ôi nguy hiểm thay!'. Lúc ấy, Thế Tôn đang đi ngoài trời ở Isipatana, thấy Yasa như vậy liền gọi: 'Hãy đến đây, này Yasa! Ở đây, không có sâu khổ, không có nguy hiểm!'. Nghe vậy, ngài rất hoan hỷ, cởi dép để một bên, ngồi xuống bên cạnh Thế Tôn. Bậc Ðạo Sư thứ lớp thuyết giảng cho Yasa về Bốn sự thật, khi giảng xong. Ngài trở thành một Phật tử. Và khi đức Phật thuyết giảng cho phụ thân Yasa đến kiếm ngài, ngài chứng quả A-la-hán.

Rồi đức Phật đưa bàn tay mặt ra đón Yasa và nói: 'Hãy đến, này Tỷ-kheo', khi nói vậy, tóc của Yasa được cắt ngắn lại bằng hai ngón tay và có được đầy đủ tám vật cần dùng. Suy tư đến quả chứng và nếp sống của mình, ngài cảm thấy hân hoan khi nghe hai chữ: 'Hãy đến đây, Tỷ-kheo' và nói lên bài kệ:

117. Khéo thoa xức, khéo mặc,

Dùng mọi loại thời trang,

Ta chứng được Ba minh

Lời Phật dạy làm xong.

(Trưởng Lão Tăng Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 2-8-2010

Sundarì Nandà (Therì. 132), Ai Làm Mình Cũng Làm Theo

Hãy tự hỏi động lực của sự tu tập là gì?

Trong đời đức Phật hiện tại, nàng được sanh trong một gia đình quý tộc thuộc dòng họ Thích-ca. Ðược tên là Nandà. Nàng có danh là Nandà hoa khôi. Khi bậc Thế Tôn giác ngộ, đi đến Kapilavatthu và độ cho Nandà và Rahula xuất gia. Khi vua Suddhodana (Tịnh Phạn) mệnh chung và bà Mahàpajàpati xuất gia, nàng Nandà tự nghĩ: 'Anh trưởng của ta đã chối từ không thừa tự quốc độ, xuất gia và trở thành đấng Thế Tôn, một bậc siêu nhân. Con của Ngài là Rahula cũng xuất gia, anh của ta vua Nandà cũng xuất gia. Mẹ của ta Mahàpajàpati, chị của ta, mẹ Rahula cũng xuất gia. Vậy ta ở nhà làm gì? Ta hãy xuất gia'. Như vậy nàng xuất gia không phải vì lòng tin, mà chính vì lòng thương yêu bà con trong gia đình. Nàng xuất gia như vậy sau khi từ bỏ gia đình, nàng vẫn tự kiêu với sắc đẹp của mình và không chịu đến yết kiến đức Phật, sợ đức Phật quở trách nàng. Nhưng trường hợp của nàng cũng giống như trường hợp với Tỷ-kheo-ni Abhirùpa Nandà (xem kệ XIX) với sự sai khác nhau: khi nàng thấy hóa thân của một nữ nhân do đức Phật hiện ra, nữ nhân ấy dần dần trở thành già xấu, tâm của nàng dựa trên tánh vô thường và đau khổ, hướng đến thiền định.

Rồi đức Phật thuyết pháp cho nàng như sau:

82. Nandà, hãy nhìn thân,

Bệnh bất tịnh, hôi thúi,

Hãy tu tâm bất tịnh,

Nhứt tâm khéo định tỉnh.

83. Như thân này thân ấy,

Như thân ấy thân này,

Hôi thối và rữa nát,

Chỉ kẻ ngu thích thú.

84. Như vậy quán thân này,

Ngày đêm không mệt mỏi,

Với trí tuệ của con,

Do vậy hãy thoát ly,

Với trí tuệ của con,

Thoát khỏi kiêu sắc đẹp,

Và người si nhìn thấy,

Với cái nhìn như thật.

Rồi nàng nghe theo lời dạy, với trí tuệ an trú vững chắc trên quả thứ nhất. Muốn giúp nàng đạt được những quả vị cao hơn, Thế Tôn dạy thêm cho nàng: Này Nandà, trong cái thân này không có một chút gì là tinh túy, chỉ là một đống xương và thịt bị già, chết chi phối. Như đã được nói trong tập Pháp cú:

85. Thành này làm bằng xương,

Quét tô bằng máu thịt,

Ở đây già và chết,

Mạn, lừa đảo chất chứa.

(Pháp Cú. 150)

Khi đức Phật nói xong, nàng liền chứng quả A-la-hán. Và nghĩ đến sự chiến thắng của mình, nàng sung sướng với lời dạy của đức Bổn Sư và nói thêm:

86. Với tâm không phóng dật,

Như lý, quán thân ấy,

Tánh như thật thân này,

Ðược thấy trong và ngoài.

Ta nhàm chán thân thể,

Nội tâm được ly tham,

Không phóng dật ly hệ,

Ta an bình tịch tịnh.

(Trưởng Lão Ni Kệ, HT Thích Minh Châu dịch)

Câu chuyện trong ngày 1-8-2010

Sànu (Thera. 7) Tinh Tấn nhờ sự thương yêu của Mẹ

Có những trợ duyên thường tình nhưng ảnh hưởng lớn đối với cuộc tu

Trong thời đức Phật tại thế, ngài sanh ở Sàvatthi (Xá-vệ) trong gia đình một cư sĩ, sau khi người cha đã từ bỏ gia đình. Bà mẹ, đặt tên ngài là Sànu, khi ngài lên bảy tuổi, được đưa đến ở với các Tỷ-kheo, nghĩ rằng như vậy con mình được sống hạnh phúc. Rồi Sànu trở thành một vị học hành giỏi, một vị pháp sư, thiền sư với lòng từ bi, được chư Thiên và loài Người ái kính. Trong đời trước, mẹ ngài là một nữ Dạ-xoa. Sau một thời gian, ngài mất sự sáng suốt, sống sầu khổ và muốn đi lang thang đây đó. Bà mẹ Dạ-xoa của ngài thấy vậy liền báo động với bà mẹ hiện tại và bảo bà khích lệ con bà phải tinh tấn, và đọc lại lời nói của các Yakkhà (Dạ-xoa):

Chớ có làm điều ác,

Công khai hay bí mật,

Nếu người làm điều ác,

Sẽ làm hay đang làm,

Người không thoát khổ đau,

Dầu có đứng lên chạy.

Nói như vậy xong, người mẹ Dạ-xoa biến mất, nhưng người mẹ hiện tại, nghe vậy rất lấy làm sầu khổ. Rồi Sa-di Sànu cầm y và bát đến thăm bà mẹ rất sớm. Thấy mẹ sầu muộn, ngài hỏi và được bà mẹ trả lời lý do, ngài nói bài kệ:

44. Thưa mẹ, người ta khóc,

Khóc vì người đã chết,

Hay có khóc người sống,

Khi sống, không được thấy,

Thưa mẹ, con đang sống,

Và mẹ đang thấy con,

Vậy vì sao, thưa mẹ,

Mẹ lại khóc cho con?

Bà mẹ trả lời, từ những lời trong kinh: 'Ðây là sự chết, này các Tỷ-kheo trong giới luật của bậc Thánh, tức là sự từ bỏ học giới và hoàn tục', và nói bài kệ như sau:

Người ta khóc cho con,

Là khóc cho con chết,

Hay khóc cho con sống,

Nhưng không được thấy mặt.

Ai đã bỏ dục vọng,

Lại trở lui đời này,

Này con, người ta khóc,

Là khóc cho người ấy,

Vì người ấy được xem,

Còn sống cũng như chết,

Này con, được kéo ra,

Khỏi than hầm lửa rực,

Con còn muốn rơi vào,

Ðống than hồng ấy chăng?

Khi ngài nghe vậy, Sa-di Sànu lấy làm xấu hổ sầu muộn, và tinh tấn phát triển thiền quán, không bao lâu ngài chứng quả A-la-hán. Suy nghĩ rằng ngài chiến thắng là nhờ những bài kệ này, nên lấy những bài kệ ấy thành những bài kệ của ngài.

(Trưởng Lão Tăng Kệ, HT Thích Minh Châu dich)