Lớp A Tỳ Đàm
Pháp tổng trì đầu đề tam –
“Tam đề phiền toái”
______________
Giảng sư: TT Tuệ Siêu
I. Toát Yếu - Những Ðiểm Chính
Tam đề phiền toái (Sankilit.t.hatika) là đề tài chiết bán, vô dư, gồm 3 câu pháp :
1- Các pháp phiền toái cảnh phiền não (Sankilit.t.hasankilesikā dhammā).
2- Các pháp phi phiền toái cảnh phiền não (Asankilit.t.hasankilesikā dhammā).
3- Các pháp phi phiền toái phi cảnh phiền não (Asankilit.t.hā sankilesikā dhammā).
II. Nội dung chính:
Tam đề phiền toái (Sankilit.t.hatika) là đề tài chiết bán, vô dư, gồm 3 câu pháp :
1- Các pháp phiền toái cảnh phiền não (Sankilit.t.hasankilesikā dhammā).
2- Các pháp phi phiền toái cảnh phiền não (Asankilit.t.hasankilesikā dhammā).
3- Các pháp phi phiền toái phi cảnh phiền não (Asankilit.t.hā sankilesikā dhammā).
Pháp phiền toái (sankilit.t.ha) tức là những pháp bất thiện (12 tâm bất thiện và 27 tâm sở tương ưng tâm bất thiện), là những pháp bị phiền não làm uế nhiễm, đồng sanh với phiền não (tham, sân, si, vô tàm, vô quý, phóng dật, tà kiến, ngã mạn, hôn trầm và hoài nghi).
Pháp cảnh phiền não (sankilesika), là những pháp nào thành cảnh bị phiền não biết được, là đối tượng sở tri của phiền não; tức là tất cả pháp hiệp thế (81 tâm hiệp thế, 52 tâm sở hợp tâm hiệp thế, 28 sắc pháp).
Như vậy, câu 1 "Các pháp phiền toái cảnh phiền não" là chỉ cho pháp bất thiện, tức 12 tâm bất thiện, và 27 tâm sở hợp tâm bất thiện. Pháp bất thiện là phiền toái vì có phiền não đi chung là cảnh phiền não vì còn thuộc pháp hiệp thế.
Câu 2 "Các pháp phi phiền toái cảnh phiền não" là chỉ cho pháp hiệp thế ngoài ra bất thiện, tức là 17 tâm thiện hiệp thế, 32 tâm quả hiệp thế, 20 tâm tố, 38 tâm sở phối hợp tâm ấy, 28 sắc pháp. Những pháp này là pháp phi phiền toái vì chúng không sanh chung với phiền não; nhưng là cảnh phiền não, vì chúng thuộc pháp hiệp thế.
Câu 3 "Các pháp phi phiền toái phi cảnh phiền não", là những pháp siêu thế, tức là 40 tâm siêu thế, 36 tâm sở phối hợp, và níp bàn. Pháp siêu thế là phi phiền toái vì chúng không sanh chung với phiền não; là phi cảnh phiền não vì chúng không thuộc hiệp thế, không bị phiền não biết được.
III. Câu đố:
1- Tâm thiện nào dưới đây là pháp phi cảnh phiền não:
a. Tâm thiện dục giới
b. Tâm thiện sắc giới
c. Tâm thiện vô sắc giới
d. Tâm thiện siêu thế.
2-Câu nói phiền não tức cảnh bồ đề danh từ phiền não trong câu nói ấy là ám chỉ điều gì ?
a. Cảnh của phiền não
b. Cảnh nghịch lòng
c. Thập phiền não
d. Cả 3 câu đều đúng.
3- Níp bàn là cảnh gì trong những cảnh dưới đây :
a. Cảnh siêu thế
b. Cảnh bồ đề
c. Cảnh giác ngộ
d. Gồm ba cảnh.
